Баш бит
Австриядә — Икенче җөмһүрият көне,
Көньяк-Африка Җөмһүрияте,
Того һәм
Сьерра-Леонеда — Бәйсезлек көне,
Россиядә — Милли парламентаризм көне, һ.б.
- 1521 — аборигеннар тарафыннан сәяхәтче Фернан Магеллан үтерелә.
- 1737 — инглиз тарихчысы Эдуард Гиббон (Edward Gibbon) туа.
- 1906 —
/
Россия империясендә беренче Дәүләт Думасы утырышлары башлана.
- 1940 — татар артисты Хәлим Җәлалов дөньяга килә.
- 1951 — татар опера һәм эстрада җырчысы Зөһрә Сәхәбиева дөньяга килә.
- 1967 —
Канаданың
Монреаль шәһәрендә Халыкара күргәзмә ачыла.
- 1983 — татар язучысы Гариф Гобәй вафат.
- 1992 —
Саха (Якутия) җөмһүриятенең конституциясе кабул ителә.
- 2009 — журналист Шәех Зәбиров дөнья куя.
Татар аты (рус. Татарская лошадь) — Татарстанда 2018 елда чыгарылган җирле атлар токымы.
Татар атлары безнең эраның беренче меңьеллыгында ук билгеле булган. Алар турында борынгы кытайлар тарихи чыганакларда «күк атлары» дигән язмалар калдырган, чөнки бу атлар ул вакыттагы башка атлардан гадәти булмаган төсләре белән аерылып торган. Алар, нигездә, алтын ком гәүдәле, ак җаллы һәм ак койрыклы булганнар. Мондый төсле атлар офыктан каршыңа йөгергәндә кояш чыгуны хәтерләткәннәр, шуңа да аларга карата «күк атлары» исеме таралган. Тарихи чыганакларда шулай ук 7-8 сәгать дәвамында өзлексез хәрәкәттә булырга һәм 100—120 км араны үтәргә сәләтле татар атлары чыдамлыгы билгеләп үтелә. Бу турыда борынгы татар ханы Багадурның күрше халыклар найманнар, тунгуслар һәм кытайлар белән дусларча яшәр өчен, аларга үзенең иң яхшы атларын бүләк итәргә яратуы, көнгә 1 мең ли (100—120 км) узарга сәләтле булуы турында язмалар сакланып калган.
![](http://webcf.waybackmachine.org/web/20230427101856im_/https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f4/PL_Wiki_CzyWiesz_ikona.svg/38px-PL_Wiki_CzyWiesz_ikona.svg.png)
Сез беләсезме?
- Казан консерваториясе ректоры 30 яшендә Россиядә иң яшь сәнгать фәннәре докторы, үз белгечлеге буенча иң яшь профессор булган.
- Дөньядагы мөселман халкының 1/3 е диярлек Африка кыйтгасында яши.
- Индоарий теленең 14 миллионнан артык сераики халкы сөйләшә торган рәт язмасыз диалектлары нигезендә барлыкка китерелгән тел Пакъстанда һәм Һиндстанда таралган.
- Сан-Томе һәм Принсипи дәүләтенең башкаласына шәһәр статусын 1525 елда Португалия короле Жуан II бирә.
- Чуашлар үзләре яшәгән авылдагы мәчетне янгыннан саклап кала.
- Ун яшендә Сталиннан ярдәм сорап язган хаты мишәр малаена күренекле рәссам булырга юл ачкан.
- Уфада туган рапирачы кыз, финалда аягы сызлауга түзеп көрәшә һәм Россия җыелма командасына Олимпия алтын медале китерә.
- Үзе тәмамлаган уку йорты каршында «Кара генерал»га кара бюсты куелган.
- Беренче тапкыр 2000 елда гына Гаити мөселманнары вәкиле ил парламентына депутат булып сайланган.
- Казан император университетының медицина факультетын тәмамлаган табибка 1939 елда, диссертация язмыйча һәм якламыйча да, хатын-кызлардан беренче буларак, медицина фәннәре докторы гыйльми дәрәҗәсе бирелгән.
- Россия Федерациясендә иң өлкән яшьтәге депутат (97 яшь) Спас районы Иске Рәҗәп авыл җирлеге депутаты булган.
- 1884 елда ачылганнан соң, бер көнгә түгел, хәтта бер намазга да ябылмаган мәчет Сембер өлкәсендә урнашкан.
- Бакалы районында чиркәүне Рәлиф Хәниф улы Бикбулатов, мәчетне Олег Владиславович Юдин җитәкли.
![](http://webcf.waybackmachine.org/web/20230427101856im_/https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4d/PL_Wiki_Aktualnosci_ikona.svg/38px-PL_Wiki_Aktualnosci_ikona.svg.png)
Көн үзәге темалары
Татарстан Республикасында 2023 ел «Милли мәдәниятләр һәм гореф-гадәтләр елы» шигаре астында уза.
Татнетны үстерү фонды һәм
Белем радиосы квартал саен татарча Әдәби марафон, елга бер
Белем җәүһәрләре һәм башка проектларны үткәреп тора.
COVID-19 коронавирус авыруы пандемиясе дәвам итә, дөнья буйлап SARS-CoV-2 вирусының яңа штаммнары тарала.
Русия Федерациясе:
Бөтенсоюз пионерия оешмасының эшчәнлеге дәвамчысы буларак «Беренчеләр хәрәкәте» булдырылды.
Украина:
РФ кораллы көчләре күрше ил эчендә үткәргән хәрби чаралар дәвам итә.
БМО бастырган хисабы
Кытай Халык Җөмһүрияте үзенең Шеңҗан-Уйгыр автономияле районында яшәүче уйгырларга карата гамәлләре белән кешелеккә каршы җинаять кылуы ихтималы турында белдерде.
Төркия/
Сүрия: 2023 нче елның 6 февраль җир тетрәүләре нәтиҗәсендә 40+ мең кеше вафат, 120+ мең яраланган. Төркия матәм атнасын игълан итте.
Финләндия рәсми килеш
НАТО саклану альянсына кушылды. Үз теләген беръюлы белдергән күршесе
Швециягә әлегә
Маҗарстан һәм
Төркия ризалыгы җитми.
Латвия парламенты үз карары белән балигълык яшенә җиткән ирләргә 1 еллык хәрби хезмәт мәҗбүрилеген кайтарды.
Зур Шартлаудан соң иң борынгы дәлилләнгән галактика буларак JADES-GS-z13-0 билгеләнде. Джеймс Уэбб орбиталь инфракызыл нурланыш обсерваториясе телескопы ярдәмендә яслаган ачыш космологик кызыл тайпылма күрсәткечен үлчәүгә нигезләнде.
Ре́рих хәрәкәте (рус телендә: Рерихи́зм, Рерихиа́нство, Ре́риховское движе́ние) — нигезе булып Николай һәм Елена Рерихларның Агни Йога (тере әхлак) дини-фәлсәфи тәгълимат булган яңа дини хәрәкәт. Хәрәкәт төгәл итеп оештырылган корылмага ия түгел һәм үзенә мәдәният белеме һәм гуманистик-дөнья карашыннан дини-мистик һәм мистик-оккультка кадәр берничә төрле юнәлешне кертә. Тере әхлакның кайбер тарафдарлары хәрәкәтнең дини буларак төркемләштерелүен инкарь итә.
XIX ел ахырында һәм XX гасыр башында әһәмиятле дини-фәлсәфи һәм мәдәни күренеш булып теософия булып киткән — синкретик дини-мистик тәгълимат һәм оккульт хәрәкәт, аның инициаторы булып Елена Блаватская һәм аның тарафдарлары булган. Дөньяга карашларына зур йогынтыны традицион Көнчыгыш дини-фәлсәфи концепцияләр, беренче чиратта Рамакришна һәм Вивекананда тасвирламасында һәм шулай ук Көнчыгышта зур әһәмият бирелә торган Бхагавад Гита һәм Ламрим Ченмо кебек текстлар ясаган Николай һәм Елена Рерихлар, алар бу яңа тәгълиматның фикерләре белән мавыккан булган. Аларны аның дини һәм фәлсәфи ягы гына түгел, ә шулай ук теософ фикеренең шигъри һәм әхлакый нәтиҗәләре җәлеп иткән. Соңыннан алар тарафыннан теософиянең үз доктриналь юрамасы — Агни Йога (Тере әхлак) барлыкка китерелгән булган.
Сайланган cоңгы портал: | ![]() |
Сайланган cоңгы исемлек: | ![]() |
![](http://webcf.waybackmachine.org/web/20230427101856im_/https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e7/Video-x-generic.svg/38px-Video-x-generic.svg.png)
Сайланган мультимедиа
![](http://webcf.waybackmachine.org/web/20230427101856im_/https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8f/W-circle.svg/38px-W-circle.svg.png)
Таныш булыйк
Википедия — Бөтендөнья пәрәвезе киңлекләрендә Вики механизмы ярдәмендә универсаль энциклопедия үстерү проекты.
Дөньяның 300 телендә бүлекләре булган Википедиянең максаты — теләсә нинди кеше үзгәртүләр кертеп яхшырта алган, ирекле килеш кулланыла алырлык объектив һәм тикшеренә алырлык эчтәлек тәкъдим итү. Тел-ара координацияләү эшендә лингва-франка буларак инглиз теле кулланыла.
Проект табигате нигез принциплар белән билгеләнә. Эчтәлеге Creative Commons CC BY-SA хокуки лицензиясе буенча булдырыла һәм кулланыла.
![](http://webcf.waybackmachine.org/web/20230427101856im_/https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/44/Nuvola_apps_filetypes.svg/38px-Nuvola_apps_filetypes.svg.png)
Җаваплылыктан баш тарту
Википедиянең Интернетта яшәвенә ярдәм итүче
![Wikimedia Foundation RGB logo with text.svg](http://webcf.waybackmachine.org/web/20230427101856im_/https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c4/Wikimedia_Foundation_RGB_logo_with_text.svg/20px-Wikimedia_Foundation_RGB_logo_with_text.svg.png)
![](http://webcf.waybackmachine.org/web/20230427101856im_/https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5f/HSTools.svg/38px-HSTools.svg.png)
Катнашу
- Катнашырга: Нигез тәртипләр һәм башка кагыйдә-киңәшләр белән танышып алыгыз, һәм вики-этикетны хөрмәт итегез; теркәлү киңәш ителә, әмма мәҗбүри түгел.
- Ярдәм кирәк: Ярдәм битләрне карап чыгыгыз, анда хәл ителмәгән сорауларны исә булышу үзәгебездә сорагыз; теркәлгән катнашучылар ярдәм күрсәтергә әзерлеген белдергәннәре арасыннан актив волонтёрларга мөрәҗәгать итеп, остаз булулары турында сорый алалар.
- Көчләрегезне тикшерергә: Өйрәнү урынында үзгәртүләр кертеп карагыз яки мәкаләләрне язу / төзәтү киңәшләре белән танышыгыз.
- Акча белән ярдәм итү: Википедия укучылары ясаган иганәләре аркасында энциклопедиябез тулысынча бушлай һәм рекламадан азат. Иганәгез аны үстерергә һәм ирекле буларак сакларга ярдәм итә ала.
- Википедия турында фикерләр: Нәрсә уйлаганыгызны белдерегез - Telegram / VK.com.
Русия Федерациясе буенча илкүләм Викимедиа оешмасы
ВМРУ (мета) һәм аның коллегалары уздыра торган онлайн һәм офлайн вакыйгалары
Бөтендөнья Викимедиа җәмгыятьләренең күптелле хезмәттәшлекләрендә вәкилебез
"Татар телле викимедиачылары" төркеме (мета) оештыра торган вакыйгаларда катнашу.
![](http://webcf.waybackmachine.org/web/20230427101856im_/https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cd/HSSamarbete.svg/38px-HSSamarbete.svg.png)
Җәмгыять
Җәмгыятебез мәкаләләргә үз өлешен тематик проектлар кысаларында һәм бит эчтәлеге турында аралашу урыннары ярдәмендә уртак хезмәттәшлеген башкарган катнашучылардан оеша.
Уртак идеалыбыз — "һәрбер кеше бар булган гыйлемгә ирекле килеш ирешә алган бер дөньяны барлыкка китерү".
Википедиянең татар телле бүлеге җәмгыяте 46 335 теркәлгән катнашучыдан тора, алардан 95 соңгы ай дәвамында кимендә бер үзгәртү кертте. Проектыбызның тотрыклы үсүе өчен 6 катнашучыбыз хезмәт функцияләрен башкаруга сайланган.
Проектыбыз кече, автохтон, Россия һәм Төрки халыклар телләрендәге Википедияләр төркемнәренә керә һәм дөньяның төрле илләрдәге күптеллелекнең әһәмиятен аңлаганнарның ярдәмен күреп яши.
![](http://webcf.waybackmachine.org/web/20230427101856im_/https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cb/Wikimedia_Research_Newsletter_Logo.png/38px-Wikimedia_Research_Newsletter_Logo.png)
Вики-кырларыбыз
- Хәзерге вакыйгалар
- Көн тәртибендәге мәсьәләләр
- Соңгы яңалыклар
- Статистика
- Вазыйфалар
- Стратегия
- Эшчәнлек планы
- Алдынгыларыбыз
- Тиешле мәкаләләр исемлекләре:
- 1 000 • 10 000 • 50 000
- Татар теле: мәкалә - портал - татВП проекты (ВМРУ проекты) - тематик агач
- Татарнамә: мәкалә - портал - проект (бүлекләре) - тематик агач - күптелле исемлек
- Татарстан: мәкалә - портал - проект - тематик агач - күптелле исемлек
- Ай хезмәттәшлеге темасы
- Сайланган эчтәлек
- Соңгы үзгәртүләр
- Яңа битләр
![](http://webcf.waybackmachine.org/web/20230427101856im_/https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/07/HSWikimedia.svg/38px-HSWikimedia.svg.png)
Тирә якта
Тәкъдим ителгән мәкалә: Q1564911 — ингл. Acids in wine / фр. Acides du vin / кыт. 葡萄酒中的酸 — тат. Шәраб кислоталары
![]() |
...Ни мәгънә бар эзсез яшәүдә, Түбәнлектә, тарлык, кимлектә? ↪ Дәвамы... |
![]() |
![](http://webcf.waybackmachine.org/web/20230427101856im_/https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/14/Wikimedia-logo-circle.svg/38px-Wikimedia-logo-circle.svg.png)
Тугандаш проектлар
Викиверситет — белем бирү аланы
Викиҗыентык — медиафайллар саклагычы
Викикитап — дәреслекләр һәм белешмәлекләр
Викимәгълүмат — фактик мәгълүмат-белем базасы
Викиөзек — өземтәләр җыентыгы
Викисәфәр — юл күрсәткече
Викисүзлек — сүзлек һәм тезаурус
Викитөрләр — биологик төрләр
Викиханә — оригиналь текстлар
Викихәбәрләр — хәбәрләр агентлыгы
Мета-Вики — проектара хезмәттәшлек аланы
Викимедиа инкубаторы — яңа тел бүлекләре
MediaWiki — «MediaWiki» буенча белешмә
Phabricator — технологик платформаны үстерү