Język domari
Język domari – język z grupy indoaryjskiej języków indoeuropejskich. Wywodzi się z sanskrytu za pośrednictwem języków prakryckich. Posługują się nim bliskowschodnie społeczności Domów.
| |||
Obszar | Iran, Egipt, Indie | ||
Liczba mówiących | ok. 1,3 mln (2000)[1] | ||
Pismo/alfabet | pismo arabskie | ||
Klasyfikacja genetyczna | |||
---|---|---|---|
| |||
Status oficjalny | |||
język urzędowy | nie | ||
UNESCO | 4 poważnie zagrożony↗ | ||
Ethnologue | 7 niestały↗ | ||
Kody języka | |||
Kod ISO 639-1↗ | brak | ||
Kod ISO 639-3↗ | rmt | ||
IETF | rmt | ||
Glottolog | doma1258 | ||
Ethnologue | rmt | ||
WALS | dom | ||
W Wikipedii | |||
| |||
Ta strona zawiera symbole fonetyczne MAF. Bez właściwego wsparcia renderowania wyświetlane mogą być puste prostokąty lub inne symbole zamiast znaków Unikodu. |
Język domari jest pokrewny innym językom indoaryjskim z grupy centralnej, np. hindi, urdu, pendżabskiemu czy romani, z którym łączy go podobna geneza. Oba te języki uformowały się poza obszarem subkontynentu indyjskiego wśród wędrownych grup Indusów, pochodzących najprawdopodobniej z kasty Domba, przemieszczających się na zachód przez tereny języka perskiego. Domowie opuścili jednak Indie w VI wieku n.e., a więc około 400 lat przed Romami, przez co ich język mimo licznych podobieństw, prezentuje bardziej archaiczny zestaw cech. Na rozwój domari, jego gramatykę, system fonetyczny i słownictwo duży wpływ wywarły (i wciąż wywierają) języki perski i arabski.
Obecnie jest on językiem zagrożonym, wypieranym w coraz większym stopniu przez języki większościowe w krajach, gdzie zamieszkują Domowie. Dzieje się tak zarówno w wyniku wpływu kultury masowej, jak i społecznej marginalizacji oraz prześladowań jego użytkowników. Domari nie posiada standardu literackiego, ani powszechnie uznawanej ortografii. Na ogół zapisuje się go pismem arabskim.
PrzykładyEdytuj
- Zaimki osobowe:
l.poj. | l.mn. | |
1. | ama | ame |
2. | atu | atmen |
3. | panji | panjan, urin |
- Odmiana czasownika „być” w czasie teraźniejszym:
„jestem” | stom |
„jesteś” | stor |
„(on) jest” | sta |
„(ona) jest” | sti |
„jesteśmy” | sten |
„jesteście” | stes |
„(oni/one) są” | ste |
- Liczebniki główne:
1 yek
2 di
3 tirin
4 ishtar
5 pench
6 shesh
7 hoft
8 haysht / haytek
9 nu
10 dez
- Dialog 1:
- Haa baarum. („To jest mój brat.”)
- Keetur mans-ur? („Gdzie jest twój mąż?”)
- Na djami. („Nie wiem.”)
- Baare sta. („Jest na zewnątrz.”)
- Dialog 2:
- Kek halor? („Jak się masz?”)
- Ghay shtum. / Ghay hromi. („Dobrze.”)
- Ar westi! („Zapraszam!” / „Chodź, usiądź!”)