Тодо бичиг
Перейти к навигации
Перейти к поиску
ᡐᡆᡑᡆ ᡋᡅᡒᡅᡎ
Тодо бичиг (ᡐᡆᡑᡆ ᡋᡅᡒᡅᡎ тодо бичиг) — Дөрвн Хальмг улусин мемлекеттік бичиг байсман. Эн бичиг Зая-Пандитар үвлад, 1648 җилд моңһол бичигә суйрас бүтәлве. Энүнә цаһан толһад 29 үзгүд байна: А, Э, И, О, У, Ө, Ү, Н, Ң, Х, Һ, Б, П, Ф, С, Ш, Т, Д, Л, М, Ц, Ч, З, Ж, Җ, Й, К, Г, Р, В, болын узгүд төвдин болын Индиян келәр бичих — галигуд гидиг үзгүд нерәдсмен.
Тодо бичиг Хальмг Таңһчад 1924 җилә хойн элзелала. Ода тодо бичигиг Хальмг Таңһчин школад/мектебін, ик сурһульд сурҗ сурна.
Тодо узугудин неред[ясх | иш ясх]
# | Code | Тодо узуг | Кирилл дарцар | Латин дарцар | Ахр Нерен | Удан Нерен | |
1 | 6176 | ᠠ | А | A | А | хойр арата | Худам әдл |
2 | 6212 | ᡄ | Э | E | Э | нег арата, дөгә сүлтә | |
3 | 6213 | ᡅ | И | I | И | нег арата, киискивар сүлтә | |
4 | 6214 | ᡆ | О | O | О | нег арата, дөрвөлҗин геестә | |
5 | 6216 | ᡈ | Ө | Ö | Ө | нег арата, дөрвөлҗин геестә, ардан өргөстә | |
6 | 6215 | ᡇ | У | U | У | нег арата, бүтү геестә, унҗу өргөстә | |
7 | 6217 | ᡉ | Ү | Ü | Ү | нег арата, бүтү геестә | |
8 | 6184 | ᠨ | Н | N | На | нег арата, өмнән цегтә | Худам әдл |
9 | 6218 | ᡊ | Ң | Ñ | Аң | ||
10 | 6221 | ᡍ | Х | X | Ха | хойр арата, өмнән хойр цегтә | |
11 | 6222 | ᡎ | Һ | Ğ | Һа | хойр арата, өмнән төгрг цегтә | |
12 | 6219 | ᡋ | Б | B | Ба | бүтү толһата | |
13 | 6220 | ᡌ | П | P | Пха | ||
14 | 6192 | ᠰ | С | S | Са | сарваһар толһата, нег арата | Худам әдл |
15 | 6193 | ᠱ | Ш | Š | Ша | сарваһар толһата, ардан хойр цегетә | Худам әдл |
16 | 6224 | ᡐ | Т | T | Та | шанһ толһата, нег арата | |
17 | 6225 | ᡑ | Д | D | Да | хавтаха толһата | |
18 | 6191 | ᠯ | Л | L | Ла | ойдан өвретә, нег арата | Худам әдл |
19 | 6223 | ᡏ | М | M | Ма | матьхар толһата, нег арата | |
20 | 6228 | ᡔ | Ц | C | Ца | цах толһата, нег арата | |
21 | 6226 | ᡒ | Ч | Č | Ча | ||
22 | 6227 | ᠴ | З | Z | За | цацу эргецтә, шуд көлтә | |
22 | 6227 | ᡓ | Ж | J | жа | цацу эргецтә, шуд көлтә | |
23 | 6234 | ᡚ | Җ | J* | Җа | ||
24 | 6229 | ᡕ | Й | Y | Йа | яман хоңшарта, шуд көлтә | |
25 | 6233 | ᡙ | Г | G | Га | дөгә көлтә | |
26 | 6232 | ᡘ | К | K | Ка | көлн толһата, көнделең өргөстә | |
27 | 6231 | ᡗ | Қ | Kh | Кха | катаһар ка | |
28 | 6199 | ᠷ | Р | R | Ра | хамр дойран өргөстә, нег арата | Худам әдл |
29 | 6230 | ᡖ | В | W V | Ва | дөгә көлтә | |
30 | 6235 | ᡛ | Нь | Ň | Ня | Галик? | |
31 | 6236 | ᡜ | Дз | Ż | Дза | Галик? | |
32 | 6296 | ᢘ | Т | T | Та | Галик | |
33 | 6297 | ᢙ | Ж | Ž | Жа | Галик |
Бичилһан[ясх | иш ясх]
Кирил Тодо хойр бичигәр бичисын үгмүд цацу биш болна. Цаарандань үлгүрнь хәләтән.
Кирил | Тодо | Кирил | Тодо | Кирил | Тодо | Кирил | Тодо | Кирил | Тодо | Кирил | Тодо |
Ах | Аха | Шүлг | Шүлүг | Ноха | Нохой | Аньх | Аниху | Хөн | Хоин | Бух | Буху |
Сө | Сөө | Толь | Толи | Алвн | Албан | Сән | Сайин | Бәәх | Байху | Насн | Насун |
Олн | Олон | Лавта | Лабтай | Көгҗм | Көгҗим | Гегән | Гэгээн | Негн | Нигэн | Хойр | Хойор |
Һурвн | Һурбан | Дөрвн | Дөрбөн | Тавн | Табун | Орс | Орос | Гидг | Гэдэг | Моңһл | Моңһол |
Юникод[ясх | иш ясх]
Character (decimal) | Decimal | Character (hex) | Hex | Name |
---|---|---|---|---|
᠀ | 6144 | ᠀ | 1800 | MONGOLIAN BIRGA |
᠁ | 6145 | ᠁ | 1801 | MONGOLIAN ELLIPSIS |
᠂ | 6146 | ᠂ | 1802 | MONGOLIAN COMMA |
᠃ | 6147 | ᠃ | 1803 | MONGOLIAN FULL STOP |
᠄ | 6148 | ᠄ | 1804 | MONGOLIAN COLON |
᠅ | 6149 | ᠅ | 1805 | MONGOLIAN FOUR DOTS |
᠆ | 6150 | ᠆ | 1806 | MONGOLIAN TODO SOFT HYPHEN |
᠊ | 6154 | ᠊ | 180A | MONGOLIAN NIRUGU |
᠋ | 6155 | ᠋ | 180B | MONGOLIAN FREE VARIATION SELECTOR ONE |
᠌ | 6156 | ᠌ | 180C | MONGOLIAN FREE VARIATION SELECTOR TWO |
᠍ | 6157 | ᠍ | 180D | MONGOLIAN FREE VARIATION SELECTOR THREE |
| 6158 | ᠎ | 180E | MONGOLIAN VOWEL SEPARATOR |
᠐ | 6160 | ᠐ | 1810 | MONGOLIAN DIGIT ZERO |
᠑ | 6161 | ᠑ | 1811 | MONGOLIAN DIGITT ONE |
᠒ | 6162 | ᠒ | 1812 | MONGOLIAN DIGIT TWO |
᠓ | 6163 | ᠓ | 1813 | MONGOLIAN DIGIT THREE |
᠔ | 6164 | ᠔ | 1814 | MONGOLIAN DIGIT FOUR |
᠕ | 6165 | ᠕ | 1815 | MONGOLIAN DIGIT FIVE |
᠖ | 6166 | ᠖ | 1816 | MONGOLIAN DIGIT SIX |
᠗ | 6167 | ᠗ | 1817 | MONGOLIAN DIGIT SEVEN |
᠘ | 6168 | ᠘ | 1818 | MONGOLIAN DIGIT EIGHT |
᠙ | 6169 | ᠙ | 1819 | MONGOLIAN DIGIT NINE |
ᠠ | 6176 | ᠠ | 1820 | MONGOLIAN LETTER A |
ᠡ | 6177 | ᠡ | 1821 | MONGOLIAN LETTER E |
ᠢ | 6178 | ᠢ | 1822 | MONGOLIAN LETTER I |
ᠣ | 6179 | ᠣ | 1823 | MONGOLIAN LETTER O |
ᠤ | 6180 | ᠤ | 1824 | MONGOLIAN LETTER U |
ᠥ | 6181 | ᠥ | 1825 | MONGOLIAN LETTER OE |
ᠦ | 6182 | ᠦ | 1826 | MONGOLIAN LETTER UE |
ᠧ | 6183 | ᠧ | 1827 | MONGOLIAN LETTER EE |
ᠨ | 6184 | ᠨ | 1828 | MONGOLIAN LETTER NA |
ᠩ | 6185 | ᠩ | 1829 | MONGOLIAN LETTER ANG |
ᠪ | 6186 | ᠪ | 182A | MONGOLIAN LETTER BA |
ᠫ | 6187 | ᠫ | 182B | MONGOLIAN LETTER PA |
ᠬ | 6188 | ᠬ | 182C | MONGOLIAN LETTER QA |
ᠭ | 6189 | ᠭ | 182D | MONGOLIAN LETTER GA |
ᠮ | 6190 | ᠮ | 182E | MONGOLIAN LETTER MA |
ᠯ | 6191 | ᠯ | 182F | MONGOLIAN LETTER LA |
ᠰ | 6192 | ᠰ | 1830 | MONGOLIAN LETTER SA |
ᠱ | 6193 | ᠱ | 1831 | MONGOLIAN LETTER SHA |
ᠲ | 6194 | ᠲ | 1832 | MONGOLIAN LETTER TA |
ᠳ | 6195 | ᠳ | 1833 | MONGOLIAN LETTER DA |
ᠴ | 6196 | ᠴ | 1834 | MONGOLIAN LETTER CHA |
ᠵ | 6197 | ᠵ | 1835 | MONGOLIAN LETTER JA |
ᠶ | 6198 | ᠶ | 1836 | MONGOLIAN LETTER YA |
ᠷ | 6199 | ᠷ | 1837 | MONGOLIAN LETTER RA |
ᠸ | 6200 | ᠸ | 1838 | MONGOLIAN LETTER WA |
ᠹ | 6201 | ᠹ | 1839 | MONGOLIAN LETTER FA |
ᠺ | 6202 | ᠺ | 183A | MONGOLIAN LETTER KA |
ᠻ | 6203 | ᠻ | 183B | MONGOLIAN LETTER KHA |
ᠼ | 6204 | ᠼ | 183C | MONGOLIAN LETTER TSA |
ᠽ | 6205 | ᠽ | 183D | MONGOLIAN LETTER ZA |
ᠾ | 6206 | ᠾ | 183E | MONGOLIAN LETTER HAA |
ᠿ | 6207 | ᠿ | 183F | MONGOLIAN LETTER ZRA |
ᡀ | 6208 | ᡀ | 1840 | MONGOLIAN LETTER LHA |
ᡁ | 6209 | ᡁ | 1841 | MONGOLIAN LETTER ZHI |
ᡂ | 6210 | ᡂ | 1842 | MONGOLIAN LETTER CHI |
ᡃ | 6211 | ᡃ | 1843 | MONGOLIAN LETTER LONG VOWEL SIGN |
ᡄ | 6212 | ᡄ | 1844 | MONGOLIAN LETTER TODO E |
ᡅ | 6213 | ᡅ | 1845 | MONGOLIAN LETTER TODO I |
ᡆ | 6214 | ᡆ | 1846 | MONGOLIAN LETTER TODO O |
ᡇ | 6215 | ᡇ | 1847 | MONGOLIAN LETTER TODO U |
ᡈ | 6216 | ᡈ | 1848 | MONGOLIAN LETTER TODO OE |
ᡉ | 6217 | ᡉ | 1849 | MONGOLIAN LETTER TODO UE |
ᡊ | 6218 | ᡊ | 184A | MONGOLIAN LETTER TODO ANG |
ᡋ | 6219 | ᡋ | 184B | MONGOLIAN LETTER TODO BA |
ᡌ | 6220 | ᡌ | 184C | MONGOLIAN LETTER TODO PA |
ᡍ | 6221 | ᡍ | 184D | MONGOLIAN LETTER TODO QA |
ᡎ | 6222 | ᡎ | 184E | MONGOLIAN LETTER TODO GA |
ᡏ | 6223 | ᡏ | 184F | MONGOLIAN LETTER TODO MA |
ᡐ | 6224 | ᡐ | 1850 | MONGOLIAN LETTER TODO TA |
ᡑ | 6225 | ᡑ | 1851 | MONGOLIAN LETTER TODO DA |
ᡒ | 6226 | ᡒ | 1852 | MONGOLIAN LETTER TODO CHA |
ᡓ | 6227 | ᡓ | 1853 | MONGOLIAN LETTER TODO JA |
ᡔ | 6228 | ᡔ | 1854 | MONGOLIAN LETTER TODO TSA |
ᡕ | 6229 | ᡕ | 1855 | MONGOLIAN LETTER TODO YA |
ᡖ | 6230 | ᡖ | 1856 | MONGOLIAN LETTER TODO WA |
ᡗ | 6231 | ᡗ | 1857 | MONGOLIAN LETTER TODO KA |
ᡘ | 6232 | ᡘ | 1858 | MONGOLIAN LETTER TODO GAA |
ᡙ | 6233 | ᡙ | 1859 | MONGOLIAN LETTER TODO HAA |
ᡚ | 6234 | ᡚ | 185A | MONGOLIAN LETTER TODO JIA |
ᡛ | 6235 | ᡛ | 185B | MONGOLIAN LETTER TODO NIA |
ᡜ | 6236 | ᡜ | 185C | MONGOLIAN LETTER TODO DZA |
ᢀ | 6272 | ᢀ | 1880 | MONGOLIAN LETTER ALI GALI ANUSVARA ONE |
ᢁ | 6273 | ᢁ | 1881 | MONGOLIAN LETTER ALI GALI VISARGA ONE |
ᢂ | 6274 | ᢂ | 1882 | MONGOLIAN LETTER ALI GALI DAMARU |
ᢃ | 6275 | ᢃ | 1883 | MONGOLIAN LETTER ALI GALI UBADAMA |
ᢄ | 6276 | ᢄ | 1884 | MONGOLIAN LETTER ALI GALI INVERTED UBADAMA |
ᢅ | 6277 | ᢅ | 1885 | MONGOLIAN LETTER ALI GALI BALUDA |
ᢆ | 6278 | ᢆ | 1886 | MONGOLIAN LETTER ALI GALI THREE BALUDA |
ᢇ | 6279 | ᢇ | 1887 | MONGOLIAN LETTER ALI GALI A |
ᢈ | 6280 | ᢈ | 1888 | MONGOLIAN LETTER ALI GALI I |
ᢉ | 6281 | ᢉ | 1889 | MONGOLIAN LETTER ALI GALI KA |
ᢊ | 6282 | ᢊ | 188A | MONGOLIAN LETTER ALI GALI NGA |
ᢋ | 6283 | ᢋ | 188B | MONGOLIAN LETTER ALI GALI CA |
ᢌ | 6284 | ᢌ | 188C | MONGOLIAN LETTER ALI GALI TTA |
ᢍ | 6285 | ᢍ | 188D | MONGOLIAN LETTER ALI GALI TTHA |
ᢎ | 6286 | ᢎ | 188E | MONGOLIAN LETTER ALI GALI DDA |
ᢏ | 6287 | ᢏ | 188F | MONGOLIAN LETTER ALI GALI NNA |
ᢐ | 6288 | ᢐ | 1890 | MONGOLIAN LETTER ALI GALI TA |
ᢑ | 6289 | ᢑ | 1891 | MONGOLIAN LETTER ALI GALI DA |
ᢒ | 6290 | ᢒ | 1892 | MONGOLIAN LETTER ALI GALI PA |
ᢓ | 6291 | ᢓ | 1893 | MONGOLIAN LETTER ALI GALI PHA |
ᢔ | 6292 | ᢔ | 1894 | MONGOLIAN LETTER ALI GALI SSA |
ᢕ | 6293 | ᢕ | 1895 | MONGOLIAN LETTER ALI GALI ZHA |
ᢖ | 6294 | ᢖ | 1896 | MONGOLIAN LETTER ALI GALI ZA |
ᢗ | 6295 | ᢗ | 1897 | MONGOLIAN LETTER ALI GALI AH |
ᢘ | 6296 | ᢘ | 1898 | MONGOLIAN LETTER ALI GALI TA |
ᢙ | 6297 | ᢙ | 1899 | MONGOLIAN LETTER ALI GALI ZHA |
ᢦ | 6310 | ᢦ | 18A6 | MONGOLIAN LETTER ALI GALI HALF U |
ᢧ | 6311 | ᢧ | 18A7 | MONGOLIAN LETTER ALI GALI HALF YA |
ᢗᢩ | 6313 | ᢩ | 18A9 | MONGOLIAN LETTER ALI GALI DAGALGA (combined with ali gali A (ᢗ)) |