Баш бит
Албаниядә укытучылар көне
Фәлистыйн милли идарәсендә демократия көне h.б.
Вакыйгалар
- 1274 — фәлсәфәче һәм дин әһеле Фома Аквинлы (рәсемдә) вафат була.
- 1876 — Александр Белл телефонны патентлаштыра.
- 1913 — татар драматургы Шаһиморат Зәйни туа.
- 1920 — Сүрия милли конгрессы Сүрия бәйсезлеген игълан итә.
- 1949 — татар журналисты, җәмәгать эшлеклесе Римзил Вәли туа.
- 1955 — язучы, журналист Рафис Гыйззәтуллин дөньяга килә.
- 2005 — шәркыять һәм исламият белгече Равил Үтәбай-Кәрими вафат була.
- 2015 — татар рәссамы Зөфәр Гаянов гүр иясе була.
![](http://webcf.waybackmachine.org/web/20220307142608im_/https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7a/Waterhouse-Diogenes.jpg/180px-Waterhouse-Diogenes.jpg)
Космополитизм (бор. грек. κοσμοπολίτης ягъни kosmopolites — космополит, дөнья кешесе) — бөтендөнья ватандашлыгы идеологиясе. Кешелекнең мәнфәгатьләрен аерым милләт яки дәүләтнекеннән өстенрәк куя, һәрбер кешене Җир чикләре эчендә суверен шәхес буларак күрә.
Борынгы Грециядә барлыкка килә. Дөнья ватандашлыгы турында фикерләрне беренче булып Сократ белдерә, киниклар арасында үсә. Беренче булып "космополит" сүзен Синоплы Диоген куллана. Борынгы Рим чорында теоретик нигезләрне стоиклар фәлсәфә мәктәбе эчендә үсә.
Урта гасырларда космополитизм дини, XVI гасырдан башлап күбесенчә дөньяви төсмерен йөртә. XX гасырда яңарышы инкыйлаблар һәм бөтендөнья сугышлары белән бәйле. XXI гасырда үсеше гомуми глобализация дулкынында дәвам итә.
Космополитизмны яклаучылар арасында Лев Толстой, индивидуализм, индивидуальлек, капитализм һәм кеше хокуклары тарафдарлары, тәнкыйтьләүчеләр арасында — Владимир Ленин, коммунизм, патриотизм һәм милләтчелек яклылары. ↪ Дәвамы
![](http://webcf.waybackmachine.org/web/20220307142608im_/https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f4/PL_Wiki_CzyWiesz_ikona.svg/38px-PL_Wiki_CzyWiesz_ikona.svg.png)
Сез беләсезме?
- 1939 елда Кәләй авылы басуында тракторны «җир йоткан» урында карст күле хасил булган.
- 2015 елга кадәр азәрбайҗанча Википедиядә мәкаләләр латин һәм гарәп графикаларында язылса, 2015 елның декабрендә гарәп графикасы нигезендә язылган азәрбайҗанча Википедия латинча язылган Азәрбайҗан Википедиясеннән аерылып чыга.
- Татар хатын-кызларыннан югары белемле беренче рәссам-график Гражданнар сугышында хәбәрсез югалган.
- Әзербайҗан һәм Гөрҗистан дәүләтләренең төп елгасы Төркия тауларында башлана.
- Татарстанның Күлле Ил авылында урнашкан музейдагы җил тегермәне Россиядә иң биек җил тегермәне булып тора.
- Балида дини һәм церемониаль функцияләргә ия Бали телендә өч дәрәҗә әдәплелек регистры буларак, телнең югары регистрларында Ява теленнән һәм Санскрит теленнән алынма сүзләр күп булып, сүзләрдә басым соңгы иҗеккә төшә.
- АКШта укып, докторлык гыйльми дәрәҗәсен алган беренче Төркия хатын-кызы — мөһаҗир Казан татарлары кызы.
- Мәскәү консерваториясе 2020 елда оештырган «Мәскәү — мәдәниятләр чаты» интернет проектының беренче чыгарылышы фарсы җырчысы иҗатына багышлана.
- Борис Кузнецов — Татарстан территориясендә яшәгән иң соңгы
Советлар Берлеге Каһарманы.
- Вьетнамдагы Мишон Һинд дине гыйбадәтханәләре комплексы Индонезиядә Явада Боробудур, Камбоджада Ангкор Ват, Мьянмада Баган һәм Таиландта Айюттһайя белән чагыштырыла.
![](http://webcf.waybackmachine.org/web/20220307142608im_/https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4d/PL_Wiki_Aktualnosci_ikona.svg/38px-PL_Wiki_Aktualnosci_ikona.svg.png)
Көн үзәге темалары
COVID-19 коронавирус авыруы пандемиясе дәвам итә, SARS-CoV-2 вирусының яңа штаммнары тарала.
Россия Федерациясе Президенты Владимир Путин карары нигезендә,
РФ кораллы көчләре күрше
Украина эчендә хәрби чаралар башлады.
БМО оештырган дәүләтара климатология галимнәре комиссиясе Глобаль җылынуның тизләнүе турында хисап бастырды, углеводородларны яндыру нигезендәге энергия чыганакларны кулланудан ваз кичүне тизләтергә чакырды.
Татарстан Республикасы Президенты каршындагы татар телен саклау һәм үстерү мәсьәләләре комиссиясе
Шәхси ширкәтләрнең галәмгә очу сервисларын тәкъдим итә башлавы белән кешелек масс космик туризм чорына керде.
![](http://webcf.waybackmachine.org/web/20220307142608im_/https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/98/Otiskom.jpg/220px-Otiskom.jpg)
Ар теле яки удмурт теле (арча удмурт кыл, рус. удмуртский язык) – фин-угыр телләренең берсе. Рус теле белән бер рәттән, Удмуртия республикасының дәүләт теле дип санала. Коми теле һәм коми-пермяк телләре белән бергә фин-угыр телләренең Пермь төркеменә керә. Сөйләшүчеләр саны 300 000 кешедән артык.
1947 елдан бирле Ижауда филология факультетында бүлектә укытыла, 1992 елдан Удмурт дәүләт университетында удмурт филология кафедрасы бар. «Удмурт дунне» һәм «Ошмес» газеталары һәм интернет-порталларда, җирле радио һәм "Удмуртия" телерадиокомпаниясе тапшыруларында, кино һәм vlogларда кулланыла. 2005 елның 24 октябреннән бирле Ар Википедиясе эшли.↪ Дәвамы
Сайланган cоңгы портал: | Фән / ![]() |
Сайланган cоңгы исемлек: | Япон теле язуы / ![]() |
![](http://webcf.waybackmachine.org/web/20220307142608im_/https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e7/Video-x-generic.svg/38px-Video-x-generic.svg.png)
Сайланган мультимедиа
![](http://webcf.waybackmachine.org/web/20220307142608im_/https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8f/W-circle.svg/38px-W-circle.svg.png)
Таныш булыйк
Википедия — Бөтендөнья пәрәвезе киңлекләрендә Вики механизмы ярдәмендә универсаль энциклопедия үстерү проекты.
Дөньяның 300 телендә бүлекләре булган Википедиянең максаты — теләсә нинди кеше үзгәртүләр кертеп яхшырта алган, ирекле килеш кулланыла алырлык объектив һәм тикшеренә алырлык эчтәлек тәкъдим итү. Тел-ара координацияләү эшендә лингва-франка буларак инглиз теле кулланыла.
Проект табигате нигез принциплар белән билгеләнә. Эчтәлеге Creative Commons CC BY-SA хокуки лицензиясе буенча булдырыла һәм кулланыла.
![](http://webcf.waybackmachine.org/web/20220307142608im_/https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/44/Nuvola_apps_filetypes.svg/38px-Nuvola_apps_filetypes.svg.png)
Җаваплылыктан баш тарту
Википедиянең Интернетта яшәвенә ярдәм итүче
![Wikimedia Foundation RGB logo with text.svg](http://webcf.waybackmachine.org/web/20220307142608im_/https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c4/Wikimedia_Foundation_RGB_logo_with_text.svg/20px-Wikimedia_Foundation_RGB_logo_with_text.svg.png)
![](http://webcf.waybackmachine.org/web/20220307142608im_/https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5f/HSTools.svg/38px-HSTools.svg.png)
Катнашу
- Катнашырга: Нигез тәртипләр һәм башка кагыйдә-киңәшләр белән танышып алыгыз, һәм вики-этикетны хөрмәт итегез; теркәлү киңәш ителә, әмма мәҗбүри түгел.
- Ярдәм кирәк: Ярдәм битләрне карап чыгыгыз, анда хәл ителмәгән сорауларны исә булышу үзәгебездә сорагыз; теркәлгән катнашучылар ярдәм күрсәтергә әзерлеген белдергәннәре арасыннан актив волонтёрларга мөрәҗәгать итеп, остаз булулары турында сорый алалар.
- Көчләрегезне тикшерергә: Өйрәнү урынында үзгәртүләр кертеп карагыз яки мәкаләләрне язу / төзәтү киңәшләре белән танышыгыз.
- Акча белән ярдәм итү: Википедия укучылары ясаган иганәләре аркасында энциклопедиябез тулысынча бушлай һәм рекламадан азат. Иганәгез аны үстерергә һәм ирекле буларак сакларга ярдәм итә ала.
- Википедия турында фикерләр: Нәрсә уйлаганыгызны белдерегез - Facebook / VK.com / Telegram.
Русия Федерациясе буенча илкүләм Викимедиа оешмасы
ВМРУ (мета) һәм аның коллегалары уздыра торган онлайн һәм офлайн вакыйгалары
Бөтендөнья Викимедиа җәмгыятьләренең күптелле хезмәттәшлекләрендә вәкилебез
"Татар телле викимедиачылары" төркеме (мета) оештыра торган вакыйгаларда катнашу.
![](http://webcf.waybackmachine.org/web/20220307142608im_/https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cd/HSSamarbete.svg/38px-HSSamarbete.svg.png)
Җәмгыять
Җәмгыятебез мәкаләләргә үз өлешен тематик проектлар кысаларында һәм бит эчтәлеге турында аралашу урыннары ярдәмендә уртак хезмәттәшлеген башкарган катнашучылардан оеша.
Уртак идеалыбыз — "һәрбер кеше бар булган гыйлемгә ирекле килеш ирешә алган бер дөньяны барлыкка китерү".
Википедиянең татар телле бүлеге җәмгыяте 41 049 теркәлгән катнашучыдан тора, алардан 107 соңгы ай дәвамында кимендә бер үзгәртү кертте. Проектыбызның тотрыклы үсүе өчен 5 катнашучыбыз хезмәт функцияләрен башкаруга сайланган.
Проектыбыз кече, автохтон, Россия һәм Төрки халыклар телләрендәге Википедияләр төркемнәренә керә һәм дөньяның төрле илләрдәге күптеллелекнең әһәмиятен аңлаганнарның ярдәмен күреп яши.
![](http://webcf.waybackmachine.org/web/20220307142608im_/https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cb/Wikimedia_Research_Newsletter_Logo.png/38px-Wikimedia_Research_Newsletter_Logo.png)
Вики-кырларыбыз
- Хәзерге вакыйгалар
- Көн тәртибендәге мәсьәләләр
- Соңгы яңалыклар
- Статистика
- Вазыйфалар
- Стратегия
- Эшчәнлек планы
- Алдынгыларыбыз
- Тиешле мәкаләләр исемлекләре:
- 1 000 • 10 000 • 50 000
- Татар теле: мәкалә - портал - татВП проекты (ВМРУ проекты) - тематик агач
- Татарнамә: мәкалә - портал - проект (бүлекләре) - тематик агач - күптелле исемлек
- Татарстан: мәкалә - портал - проект - тематик агач - күптелле исемлек
- Ай хезмәттәшлеге темасы
- Сайланган эчтәлек
- Соңгы үзгәртүләр
- Яңа битләр
![](http://webcf.waybackmachine.org/web/20220307142608im_/https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/07/HSWikimedia.svg/38px-HSWikimedia.svg.png)
Тирә якта
Тәкъдим ителгән мәкалә: Q1564911 — ингл. Acids in wine / фр. Acides du vin / кыт. 葡萄酒中的酸 — тат. Шәраб кислоталары
![]() |
...Ни мәгънә бар эзсез яшәүдә, Түбәнлектә, тарлык, кимлектә? ↪ Дәвамы... |
![]() |
![](http://webcf.waybackmachine.org/web/20220307142608im_/https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/14/Wikimedia-logo-circle.svg/38px-Wikimedia-logo-circle.svg.png)
Тугандаш проектлар
Викиверситет — белем бирү аланы
Викиҗыентык — медиафайллар саклагычы
Викикитап — дәреслекләр һәм белешмәлекләр
Викимәгълүмат — фактик мәгълүмат-белем базасы
Викиөзек — өземтәләр җыентыгы
Викисәфәр — юл күрсәткече
Викисүзлек — сүзлек һәм тезаурус
Викитөрләр — биологик төрләр
Викиханә — оригиналь текстлар
Викихәбәрләр — хәбәрләр агентлыгы
Мета-Вики — проектара хезмәттәшлек аланы
Викимедиа инкубаторы — яңа тел бүлекләре
MediaWiki — «MediaWiki» буенча белешмә
Phabricator — технологик платформаны үстерү