Tsina
Nagsasabtan: 35°N 103°E / 35°N 103°E
Republika ti Tattao iti Tsina 中华人民共和国 Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó | |
---|---|
Nailian a kanta:
| |
![]() | |
Kapitolio | Beijing 39°55′N 116°23′E / 39.917°N 116.383°E |
Kadakkelan a siudad | Shanghai[1][2] |
Opisial a sasao | Moderno a Pagalagadan a Mandarin (wenno Putonghua)[3] |
Mabigbig a rehional a sasao | Mongoliano, Tibetano, Uyghur, Zhuang, ken dagiti dadduma pay |
Opisial a naisuratan a pagsasao | Maisasao nga Intsik |
Opisial a naisuratan | Naipalaka nga Intsik[3] |
Grupgrupo ti etniko | 91.51% Han;[4] 55 a maibigbigan a minoridad |
Nagan dagiti umili | Intsik |
Gobierno | Nominal Marxist–Leninist agmaymaysa nga estado[5][a] |
Xi Jinping | |
• Premiero | Wen Jiabao |
Xi Jinping | |
Wu Bangguo | |
Jia Qinglin | |
Lehislatura | Nailian a Kongreso dagiti Tattao |
Panakaipabangon | |
• Panagtitipon iti Tsina a babaen ti Qin a dinastia | 221 BC |
1 Enero 1912 | |
1 Oktubre 1949 | |
Kalawa | |
• Dagup | 9,640,821 km2 (3,722,342 sq mi)[c] wenno 9,671,018 km²[c] (Maika-3/Maika-4) |
• Danum (%) | 2.8[d] |
Populasion | |
• Senso idi 2010 | 1,339,724,852[4] (Umuna) |
• Densidad | 139.6/km2 (361.6/sq mi) (Maika-53) |
GDP (PPP) | Karkulo idi 2011 |
• Dagup | $11.316 trilion (Maika-2) |
• Tunggal maysa a tao | $8,394 (Maika-91) |
GDP (nominal) | Karkulo idi 2011 |
• Dagup | $6.988 trilion (Maika-2) |
• Tunggal maysa a tao | $5,184 (Maika-90) |
Gini (2012) | 55.0[6][7] nangato |
HDI (2013) | ![]() nangato · Maika-91 |
Kuarta | Renminbi (yuan) (¥) (CNY) |
Sona ti oras | UTC+8 (Pagalagadan ti Oras ti Tsina) |
Pormat ti petsa | yyyy-mm-dd or yyyy年m月d日 (CE; CE-1949) |
Pagmanehuan | kanawan, mailaksid idiay Hong Kong ken Macau |
Kodigo ti panagtawag | +86[c] |
TLD ti internet | .cn[c] .中國[9] .中国 |
a. ^ Nalaka a karakterisasion iti politikal a patakder manipud iti panawen a 1980 ket saanen a mabalin.
b. ^ Ti Sekreatario Heneral ti Partido Komunista ti Tsina (wenno Mangipangulo sakbay idi 1982) ket isu daytoy ti kangatuan a ranggo ti kameng ti partido ken ti kaunaan a kameng ti Politburo.[10] c. ^ 9,598,086 km2 (3,705,842 sq mi) saan a mairaman dagiti naisuppiatan a teritorio. |
Ti Tsina[12] (/ˈtʃaɪnə/ (dengngen); Insik: 中国; pinyin: Zhōngguó; kitaen pay ti Nagnagan ti Tsina), opisial a ti Republika ti Tattao iti Tsina (PRC), ket maysa a naturay nga estado a mabirukan idiay Daya nga Asia. Daytoy ti kaaduan ti populasion a pagilian, nga adda ti populasion ti sumurok a 1.3 bilion. Ti PRC ket maysa nga agmaymaysa a partido nga estado a tinurturayan babaen ti Partido Komunista, a ti tugaw iti gobierno ket adda idiay kapitolio a siudad ti Beijing.[13][14] Daytoy ket nagsansanay to panagturay kadagiti sumurok a 22 a probinsia, dagiti lima nga autonomo a rehion, dagiti uppat a dagus a natengtengngel a munisipalidad (Beijing, Tianjin, Shanghai, ken Chongqing), ken dagiti dua a bukod a nagturturay nga espesial nga administratibo a rehion (Hong Kong ken Macau).[15] Ti PRC ket mangtuton pay ti Taiwan – a tinengtengngel baban ti Republika ti Tsina (ROC), ti sabali nga entidad ti politika – a kas bukodna a maika-23 a probinsia, ti maysa a kontrobersial a pangtunton gapu ti narikut a politikal a kasasaad ti Taiwan ken ti saan pay a nabanagan a Sibil a Gubat ti Insik.
Daytoy ket sumakop ti agarup a 9.6 riwriw a kuadrado kilometro, ti Tsina ket isu ti maikadua a kadakkelan a pagilian babaen ti kalawa ti daga,[16] ken ti maiaktlo wenno maikapat a kadakkelan babaen ti dagup a kalawa, depende iti panangilawlawag iti dagup a kalawa.[17] Ti langa ti daga ti Tsina ket nawatiwat ken agdumaduma, nga adda dagiti estepa a kabakiran ken dagiti desierto ti Gobi ken ti Taklamakan a mangsaksakop kadagiti namaga nga amianan ken amianan a laud nga asideg ti Mongolia ken Tengnga nga Asia, ken dagiti subtropiko a kabakiran nga ad-adu kadagiti nabasbasa nga amianan idiay asideg ti Abagatan a daya nga Asia. Ti langa ti daga ti akinlaud a Tsina ket nagubsang ken agpangato, nga adda ti Himalaya, Karakoram, Pamir ken kabambantayan ti Tian Shan a mangsina ti Tsina iti Abagatan ken Tengnga nga Asia. Dagiti karayan ti Yangtze ken Duyaw, ket isu dagitoy ti maikatlo ken maikainnem a kaatiddogan iti lubong, ken adda dagiti taudanda idiay Tibetano a Banak ken agtultuloy idiay napusek a nataengan iti akindaya nga aplaya. Ti pantar ti Tsina iti igid ti Taaw Pasipiko ket 14,500 kilometro (9,000 mi) ti kaatiddogna ken nabeddengan babaen dagiti baybay ti Bohai, Duyaw, Daya ken Baybay Abagatan Tsina.
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ Chan, Kam Wing (2007). "Misconceptions and Complexities in the Study of China's Cities: Definitions, Statistics, and Implications" (PDF). Eurasiano Heograpia ken Ekonomia. 48 (4): 383–412. doi:10.2747/1538-7216.48.4.383. Naala idi 2011-08-07. p. 395
- ^ "Ania kadi dagiti kadakkelan ken kabaknanagan a siudad ti Tsina?" Unibersidad iti Akin-abagatan a California – Intituto ti Estados Unidos-Tsina, 2007. Naala idi 2012-01-15.
- ^ a b "Linteg iti Republika ti Tattao ti Tsina iti Pagalagadan ti Masasao ken Naisurat a Pagsasao nga Insik (Bilin ti Presidente Bilang.37)". Gov.cn. Naala idi 27 Abril 2010.
Para iti daytoy a kalintegan, ti pagalagadan a maisasao ken maisurata pagsasao nga Insik ket kayatna a sawen a Putonghua (maysa a kadawyan a balikas nga addaan iti pannakaibalikas a naibatay iti dialekto a Beijing) ken dagiti naiyalagad nga Intsik a karakter.
- ^ a b "Komunikado dagiti Nailian nga Estadistika ti Republika ti Tattao iti Tsina kadagiti kangrunaan a Bilang ti Senso ti Populasion idi 2010". Stats.gov.cn. Naala idi 2011-11-01.
- ^ "China". Encyclopædia Britannica. Naala idi 2010-03-15.
Porma iti Gobierno: agmaymaysa a partido a republika dagiti tattao nga addan ti lehislatibo a kamara
- ^ "Income inequality in today's China". Proceedings of the National Academy of Sciences.
- ^ "Rich-poor gap widens: study". Global Times.
- ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
- ^ "ICANN Board Meeting Minutes". ICANN. Naala idi 25 Hunio 2010.
- ^ "Partido Komunista ti Tsina a Naibaba". China Daily, 10 Hulio 2007. Naala idi 2012-02-01.
- ^ "dimakkel ti GDP iti 11.4 a porsiento, kapardasan iti 13 a tawtawen". Chinadaily.net. 24 Enero 2008. Naala idi 15 Hunio 2009.
- ^ Rubino, Carl Ralph Galvez (2000). "Tsina". Ilocano Dictionary and Grammar: Ilocano-English, English-Ilocano (iti Ingles ken Ilokano). University of Hawaiʻi Press. p. 636. ISBN 978-0-8248-2088-6.
- ^ Greg Walton; Internasional a Sentro para iti Karbengan ti Nagtagitaon ken Demokratiko a Panagrang-ay (2001). "Ehekutibo a Pakabuklan". Ti nabalitokan a kalasag ti Tsina: Dagiti korporasion ken ti panagranga-y ti teknolohia ti panagsisiim idiay Repbublika ti Tattao iti Tsina. Karbengan ken Demokrasia. p. 5. ISBN 978-2-922084-42-9. Naala idi 29 Agosto 2009.
- ^ "Batay-linteg ti Republika ti Taatao iti Tsina". People's Daily Online. Naala idi 23 Nobiembre 2009.
Artikulo 138. Ti kapitolio ti Republika ti Tattao iti Tsina ket ti Beijing.
- ^ "Kimmadduaan a Panangirangang ti Sino-Britaniko". Wikisource. 1984. Naala idi 8 Septiembre 2008.
- ^ "Dagiti pagilian iti lubong a naurnos babaen ti kalawa ti daga". Listofcountriesoftheworld.com. Naala idi 27 Abril 2010.
- ^ Ti panangiranggo ti dagup a kalawa a mainaig iti Estados Unidos ket depende kadagiti panagrukod iti dagup a kalawa iti Tsina ken ti Estados Unidos. Kitaen ti Listaan dagiti pagilian ken Kaaryubayan a teritorio babaen ti kalawa para iti adu pay a pakaammo.
Dagiti akinruar a silpo[urnosen | urnosen ti taudan]
Dagiti midia a mainaig iti Tsina iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Tsina manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Maysa a pagataldiap ti Tsina
- BBC News – Bariweswes ti Tsina
- Tsina a naikabil iti The World Factbook (iti Ingles)
- Republika ti Tattao ti Tsina manipud idiay UCB Libraries GovPubs
- Tsina iti Curlie (iti Ingles)
- Tsina
- Dagiti pagilian ti Tengnga nga Asia
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Insik
- Dagiti komunista nga estado
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Pasipiko
- Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Baybay Abagatan Tsina
- Dagiti pagilian ti Daya nga Asia
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Pagpagilian ti G20
- Dagiti republika
- Dagiti agmaymaysa a partido nga estado
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1949