Volofa lingvo
Volofa lingvo Wolof | |
---|---|
Parolata en: | Senegalo, Gambio, Maŭritanio |
Denaskaj parolantoj: | 3,5 milionoj |
Genetika klasifiko: | Niĝerkonga lingvaro Atlantik-konga lingvaro |
Oficiala statuso | |
Oficiala lingvo de: | Senegalo (nacia lingvo) |
Reguligita de: | |
Lingvaj kodoj | |
ISO 639-1: | wo |
ISO 639-2: | wol |
SIL: | WOL |
Specimeno | |
Artikolo 1 de la Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj:
|
La volofa lingvo estas lingvo de la atlantika subgrupo de la niĝerkonga lingvaro. Ĝi estas parolata ĉefe en Senegalo, Gambio kaj Maŭritanio.
Alfabeto kaj prononco[redakti | redakti fonton]
Konsonantaro[redakti | redakti fonton]
Laŭ IFA[redakti | redakti fonton]
Bilabialo | Labial- dentalo |
Labial- velaro |
Alveolaro | Palatalo | Velaro | Uvularo | |
---|---|---|---|---|---|---|---|
Plozivo | p b | t d | c j | k g | q | ||
Nazalo | m | n | ñ | ŋ | |||
Antaŭnazalo | mp mb | nt nd | nc nj | nk ng | nq | ||
Trilo | r | ||||||
Frikativo | f | s | x | ||||
Alproksimanto | w | y | |||||
Lateralo | l |
Laŭ la volofa ortografio, du samaj konsonantoj unu post la alia estas duopigita konsonanto. Ĉiuj plozivaj, nazaj kaj lateralaj povas esti duopigitaj. Tamen, la q ĉiam estas duopigita, sed ĝi ĉiam estas skribita tiel, kiel simpla konsonanto.
Laŭ esperantaj prononckutimoj[redakti | redakti fonton]
p, b, t, d, k, g, m, n, r, f, s kaj l estas prononcataj kiel en Esperanto.
x estas prononcata ĥ.
w estas prononcata ŭ.
y estas prononcata j.
c estas proksimume prononcata ĉ.
j estas proksimume prononcata ĝ.
ñ estas proksimume prononcata nj.
q estas k prononcata je la gorĝfundo. Ĝi estas la araba ﻕ aŭ la hebrea ק.
ŋ estas n prononcata je la malantaŭo de la buŝo. Ĝi estas la ng en la angla parking.
La antaŭnazaloj devas esti prononcataj tiel, kiel unu nura konsonanto.
Vokalaro[redakti | redakti fonton]
Laŭ IFA[redakti | redakti fonton]
Antaŭa | Centra | Malantaŭa | |
---|---|---|---|
Malvasta | i | u | |
Mezmalvasta | é | ó | |
Meza | ë | ||
Mezvasta | e | o | |
Vasta | a |
Laŭ la volofa ortografio, du samaj vokaloj unu post la alia estas longa vokalo. La à estas aa (longa a) antaŭ antaŭnazala aŭ duopigita konsonanto. La ë neniam estas longa.
Laŭ esperantaj prononckutimoj[redakti | redakti fonton]
i, u kaj a estas prononcataj kiel en Esperanto.
e estas e prononcata per la buŝo tre malfermita. Ĝi estas la franca è.
é estas e prononcata per la buŝo pli fermita ol la antaŭa. Ĝi estas la franca é.
o estas o prononcata per la buŝo tre malfermita.
ó estas o prononcata per la buŝo pli fermita ol la antaŭa.
ë estas centra vokalo, ne ekzistas en Esperanto.
Konversacio[redakti | redakti fonton]
Volofa | Esperanto | Laŭvorta traduko | Prononco (laŭ IFA) |
Prononco (laŭ esperantaj prononckutimoj) |
---|---|---|---|---|
Salaamaalekum! | Bonan tagon! | - | sala:ma:lɛkum | salaamaalekum |
Maalekum salaam! | Bonan tagon! (responde) | - | ma:lɛkumsala:m | maalekum salaam |
Na nga/ngeen def? | Kiel ci/vi fartas? | Kiel ci/vi faras? | nan͜gadɛf nan͜gɛ:ndɛf |
na nga def na ngeen def |
Maa ngi fi (rekk). | Mi fartas bone. | Mi jen estas ĉi tie (nur) | ma:n͜gifirɛkk | maa ngi fi rekk |
Jàmm rekk. | Mi fartas bone. | Paco nur | ɟa:mmrɛkk | ĝaamm rekk |
Naka/Ana waa kër gi? | Kiel via familio fartas? | Kiel/Kie estas uloj domo la | nakawa:kərgi anawa:kərgi |
naka ŭaa ker gi ana ŭaa ker gi |
Ñu ngi fi. | Ili fartas bone. | Ili jen estas ĉi tie | ɲun͜gifi | nju ngi fi |
Waaw | Jes | - | wa:w | ŭaaŭ |
Déedéet | Ne | - | de:de:t | deedeet |
Jërëjëf | Dankon | - | ɟərəɟəf | ĝereĝef |
Nombroj[redakti | redakti fonton]
Volofa | Esperanto | Laŭvorta traduko | Prononco (laŭ IFA) |
Prononco (laŭ esperantaj prononckutimoj) |
---|---|---|---|---|
tus | nul | - | tus | tus |
benn | unu | - | bɛnn | benn |
ñaar | du | - | ɲa:r | njaar |
ñett | tri | - | ɲɛtt | njett |
ñent | kvar | - | ɲɛn͜t | njent |
juróom | kvin | - | ɟuro:m | ĝuroom |
juróom benn | ses | kvin unu | ɟuro:mbɛnn | ĝuroom benn |
juróom ñaar | sep | kvin du | ɟuro:mɲa:r | ĝuroom njaar |
juróom ñett | ok | kvin tri | ɟuro:mɲɛtt | ĝuroom njett |
juróom ñent | naŭ | kvin kvar | ɟuro:mɲɛn͜t | ĝuroom njent |
fukk | dek | - | fukk | fukk |
fukk ag benn | dek unu | dek kaj unu | fukkakbɛnn | fukk ak benn |
fukk ag ñaar | dek du | dek kaj du | fukkakɲa:r | fukk ak njaar |
ñaar fukk | dudek | - | ɲa:rfukk | njaar fukk |
ñaar fukk ag benn | dudek unu | du dek kaj unu | ɲa:rfukkakbɛnn | njaar fukk ak benn |
fanweer | tridek | tago luno | fanwɛ:r | fanŭeer |
ñent fukk | kvardek | - | ɲɛn͜tfukk | njent fukk |
juróom fukk | kvindek | - | ɟuro:mfukk | ĝuroom fukk |
juróom benn fukk | sesdek | - | ɟuro:mbɛnnfukk | ĝuroom benn fukk |
téeméer | cent | - | te:me:r | teemeer |
junni | mil | - | ɟunni | ĝunni |
junni ag ñett téeméer ag juróom ñent fukk ag juróom benn | mil tricent naŭdek ses (1396) | mil kaj tri cent kaj kvin kvar dek kaj kvin unu | ɟunniakɲɛttte:me:rakɟuro:mɲɛn͜tfukkakɟuro:mbɛnn | ĝunni ak njett teemeer ak ĝuroom njent fukk ak ĝuroom benn |
Ankaŭ vidu[redakti | redakti fonton]
Internaj ligiloj[redakti | redakti fonton]
Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]
- esperante Informoj pri la Volofa lingvo en la vikio de UEA
- Slipo pri en Ethnologue angle
- Wolof ci web bi... le wolof sur le web (france)