1944
1944. urtea | |
---|---|
Kronologia | |
Mendeak | XIX.a • XX.a • XXI.a |
Hamarkadak | 1920(e)koa • 1930(e)koa • 1940(e)koa • 1950(e)koa • 1960(e)koa |
Urteak | 1941 • 1942 • 1943 • 1944 • 1945 • 1946 • 1947 |
Beste egutegi batzuetan | |
Gregoriotar egutegia |
1944 MCMXLIV |
Ab urbe condita | 2697 |
Armeniar egutegia |
1393 ԹՎ ՌՅՂԳ |
Bahá'í egutegia | 100 – 101 |
Bengaliar egutegia | 1351 |
Berber egutegia | 2894 |
Egutegi budista | 2488 |
Myanmarko egutegia | 1306 |
Bizantziar egutegia | 7452 – 7453 |
Koptoen egutegia | 1660 – 1661 |
Etiopiar egutegia | 1936 – 1937 |
Hebrear egutegia | 5704 – 5705 |
Egutegi hinduak | |
Bikram Samwat | 2000 – 2001 |
Shaka Samvat | 1866 – 1867 |
Kali Yuga | 5045 – 5046 |
| |
Iraniar egutegia | 1322 – 1323 |
Islamiar egutegia | 1363 – 1364 |
Japoniar egutegia |
Shōwa 19 (昭和19年) |
Korear egutegia | 4277 |
Thailandiar eguzki egutegia | 2487 |
Holozeniar egutegia | 11944 |
Gertaerak[aldatu | aldatu iturburu kodea]
- Martxoaren 27a - Biarrizko bonbardaketa
- Maiatzaren 5a - Mahatma Gandhi askatu zuten, 21 hilabetez preso egon ondoren.
- Ekainaren 6a - Bigarren Mundu Gerrako "E eguna" izan zen: 150.000 gudari aliatu Normandiako hondartzetan lehorreratu ziren ("Overlord operazioa").
- Ekainaren 17a - Islandia errepublika independente bilakatu zen.
- Abenduaren 19a - "Le Monde" egunkari frantziarraren lehen alea kaleratu zuten.
Arte eta kultura[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Zientzia eta teknologia[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Kirolak[aldatu | aldatu iturburu kodea]
- Bigarren Mundu Gerra zela eta, hurrengo ekitaldiak ez ziren ospatu:
- 1944ko Neguko Olinpiar Jokoak, Cortina d'Ampezzon (Italia) ospatu beharrekoak.
- 1944ko Udako Olinpiar Jokoak, Londresen (Erresuma Batua) ospatu beharrekoak.
- Martxoaren 26a - Frantziako errugbi txapelketaren finala: U.S.A.Perpignan taldeak Aviron Bayonnais 20-5 menderatu zuen.
Jaiotzak[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Urtarrila[aldatu | aldatu iturburu kodea]
- Urtarrilaren 1a - Omar al-Bashir, Sudango diktadorea.
- Urtarrilaren 1a - Eloy de la Iglesia, gipuzkoar zinema zuzendaria (h. 2006).
- Urtarrilaren 2a - Péter Eötvös, hungariar konpositore, orkestra zuzendari eta irakaslea.
- Urtarrilaren 3a - R.W. Connell, australiar soziologoa.
- Urtarrilaren 4a - Xabier Albistur, nafar politikari abertzalea eta Donostiako alkatea.
- Urtarrilaren 4a - Alan Sutherland, zeelandaberritar errugbilaria (h. 2020).
- Urtarrilaren 6a - Alan Stivell, bretainiar musikaria.
- Urtarrilaren 9a - Jimmy Page, britainiar rock gitarra-jotzailea, Led Zeppelin taldearen sortzaleetakoa.
- Urtarrilaren 12a - Joe Frazier, Smokin' Joe, pisu astuneko estatubatuar boxeolaria (h. 2011).
- Urtarrilaren 14a - Peter Fechter, Berlingo harresia zeharkatzen saiatzen hil zen gaztea (h. 1962).
- Urtarrilaren 16a - Jill Tarter, estatubatuar astronomoa eta SETIko zuzendaria.
- Urtarrilaren 17a - Françoise Hardy, frantziar abeslari eta antzezlea.
- Urtarrilaren 18a - Paul Keating, Australiako lehen ministro ohia.
- Urtarrilaren 18a - Alexander Van der Bellen, Austriako presidentea.
- Urtarrilaren 19a - Thom Mayne, estatubatuar arkitekto dekonstruktibista.
- Urtarrilaren 20a - José Luis Garci, espainiar zinemagilea.
- Urtarrilaren 22a - Juan Manuel Basurko, gipuzkoar futbolari eta apaiz katolikoa (h. 2014).
- Urtarrilaren 23a - Rutger Hauer, herbeheretar telebista eta zinemako aktorea (h. 2019).
- Urtarrilaren 25a - Bernard Tschumi, suitzar arkitektoa.
- Urtarrilaren 26a - Angela Davis, estatubatuar politikari marxista eta Filosofiako irakaslea.
- Urtarrilaren 27a - Mairead Corrigan, irlandar bakezalea, 1976ko Bakearen Nobel Saria.
- Urtarrilaren 29a - Álvaro de Rújula, espainiar zientzialaria, ikertzailea eta fisikaria.
Otsaila[aldatu | aldatu iturburu kodea]
- Otsailaren 1a - Ignacio Sola, bizkaitar atleta ohia, pertika-jauzian aditua.
- Otsailaren 5a - Francisco Letamendia, Ortzi, gipuzkoar politikaria eta irakaslea.
- Otsailaren 6a - Pilar Arostegi, gasteiztar agirizaina, Gasteizko Udal Artxiboko lehenengo emakumezko artxibozaina (h. 2006).
- Otsailaren 7a - Witi Ihimaera, ingelesezko idazle maoria.
- Otsailaren 8a - Sebastião Salgado, brasildar argazkilaria, zuri-beltzeko argazkilaritzaren maisutzat hartua.
- Otsailaren 9a - Manuela Carmena, espainiar politikari eta epaile ohia, Madrilgo alkatea.
- Otsailaren 9a - Alice Malsenior Walker, estatubatuar idazlea.
- Otsailaren 10a - Alain Lamassoure, frantses estatuko eta Euskal Herriko politikaria, Angeluko alkate ohia.
- Otsailaren 11 - Segundo Azpiazu, gipuzkoar saskibaloi jokalari eta entrenatzailea (h. 2016).
- Otsailaren 14a - Carl Bernstein, estatubatuar ikerketa-kazetari eta idazlea.
- Otsailaren 14a - Alan Parker, ingeles zinema zuzendaria, ekoizlea, gidoigilea eta aktorea (h. 2020).
- Otsailaren 14a - José Luis Rico, bizkaitar futbolari ohia.
- Otsailaren 15a - Faustino Amiano, gipuzkoar arraunlari ohia.
- Otsailaren 15a - Dzhojar Dudaiev, Itxkeriako Txetxeniar Errepublikako lehenengo presidentea (h. 1996).
- Otsailaren 16a - António Mascarenhas Monteiro, Cabo Verdeko presidentea (h. 2016).
- Otsailaren 16a - José Antonio Pérez Gabarain, Andoaingo alkatea.
- Otsailaren 17a - Karl Jenkins, galestar musikagilea.
- Otsailaren 18a - Luis Bandres, gipuzkoar politikaria, unibertsitateko irakaslea eta euskararen bultzatzailea (h. 2009).
- Otsailaren 22a - Jonathan Demme, estatubatuar zinema zuzendaria, ekoizlea eta gidoigilea (h. 2017).
- Otsailaren 23a - Johnny Winter, estatubatuar blues eta rock gitarra-jotzailea (h. 2014).
- Otsailaren 24a - Esteban Azkue, gipuzkoar kirolari ohia, plater-tiroan aditua.
- Otsailaren 24a - Jose Luis Lakuntza, nafar apaiza, Panamako David udalerriko artzapezpikua.
- Otsailaren 24a - Ivica Račan, Kroaziako lehen ministroa (h. 2007).
- Otsailaren 25a - Carlos Pachamé, argentinar futbolari ohi eta entrenatzailea.
- Otsailaren 26a - Christopher Hope, hegoafrikar poeta eta kontalaria, arraza beltzaren eta zuriaren arteko gorabeherez idatzi duen idazle nagusietako bat.
- Otsailaren 27a - Roger Scruton, ingeles filosofo eta idazlea (h. 2020).
- Otsailaren 29a - Dennis Farina, estatubatuar aktorea (h. 2013).
- Otsailaren 29a - Paolo Eleuteri Serpieri, italiar komikigilea.
Martxoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]
- Martxoaren 6a - Kiri Te Kanawa, zeelandaberritar sopranoa.
- Martxoaren 11 - Jean-Jacques Lasserre, Bidaxuneko alkatea eta Pirinio Atlantikoetako Kontseilu Orokorreko lehendakaria.
- Martxoaren 13a - Valmir Louruz, brasildar futbolari eta entrenatzailea (h. 2015).
- Martxoaren 15a - Nebahat Çehre, turkiar aktore, modelo eta abeslaria.
- Martxoaren 16a - Andrew Stuart Tanenbaum, estatubatuar informatikaria, MINIX sistema eragilea sortzeagatik eta informatikako liburuegatik ezaguna.
- Martxoaren 17a - Felipe Uriarte, gipuzkoar mendigoizalea eta goi mendietako gidaria.
- Martxoaren 20a - Erwin Neher, alemaniar sendagile eta biofisikaria, 1991ko Medikuntzako Nobel Saria.
- Martxoaren 21a - Marie-Christine Barrault, frantziar zinema eta telebistako aktorea.
- Martxoaren 23a - James H. Clark, estatubatuar informatikaria eta enpresaburua, Silicon Graphics, Inc. (SGI) eta Netscape enpresen sortzailea.
- Martxoaren 23a - Michael Nyman, ingeles musikagile minimalista eta piano-jotzailea.
- Martxoaren 23a - Ric Ocasek, estatubatuar egile abeslari, musikari, musika ekoizle eta margolaria (h. 2019).
- Martxoaren 24a - R. Lee Ermey, estatubatuar aktorea (h. 2018).
- Martxoaren 24a - Vojislav Koštunica, Jugoslaviako azken presidentea eta Serbiako lehen ministro ohia.
- Martxoaren 26a - Diana Ross, estatubatuar aktore eta abeslaria, The Supremes taldeko abeslaria.
- Martxoaren 29a - Nana Akufo-Addo, Ghanako presidentea.
- Martxoaren 29a - Jane Hawking, ingeles idazle eta hezitzailea.
- Martxoaren 30a - Javier Krahe, espainiar kantautore satirikoa (h. 2015).
Apirila[aldatu | aldatu iturburu kodea]
- Apirilaren 1a - Xabier Elorriaga, Venezuelan jaiotako euskal herritar aktorea.
- Apirilaren 1a - Julen Urkiza, euskal idazle eta karmeldarra.
- Apirilaren 3a - José Folgado, PPko espainiar politikaria (h. 2020).
- Apirilaren 5a - Xabier Lete, euskal idazle, poeta eta kantaria, eta politikaria (h. 2010).
- Apirilaren 7a - Makoto Kobayashi, japoniar fisikaria, 2008ko Fisikako Nobel Saria.
- Apirilaren 7a - Gerhard Schröder, Alemaniako kantziler ohia.
- Apirilaren 8a - Masanobu Izumi, japoniar futbolari ohia.
- Apirilaren 11 - John Milius, estatubatuar zinema zuzendari, gidoilari eta ekoizlea.
- Apirilaren 13a - Brian Pendleton, ingeles gitarra-jotzailea, Pretty Things taldeko kide sortzailea (h. 2001).
- Apirilaren 13a - Pedro Mari Zabalza, nafar futbolari eta entrenatzaile ohia.
- Apirilaren 14a - José María Guelbenzu, espainiar literatura kritikari eta eleberrigilea, polizia eleberrietan aditua.
- Apirilaren 15a - Kunishige Kamamoto, japoniar futbolari ohia.
- Apirilaren 19a - James Heckman, estatubatuar ekonomialaria, mikroekonomian aditua, 2000ko Ekonomiako Nobel Saria.
- Apirilaren 20a - Antton Merikaetxebarria, bizkaitar zinemagilea.
- Apirilaren 21a - Ramon Saizarbitoria, euskal idazlea, euskal literatura modernoaren aintzidaritzat joa.
- Apirilaren 22a - Steve Fossett, estatubatuar milionario eta abenturazalea (h. 2007).
- Apirilaren 22a - Elias Pierola, Pierola II.a, nafar pilotari ohia.
- Apirilaren 25a - Eugene Richards, estatubatuar argazkilari eta kazetaria.
- Apirilaren 30a - Félix de Azúa, espainar idazle eta unibertsitate irakaslea.
- Apirilaren 30a - Jill Clayburgh, estatubatuar aktorea (h. 2010).
Maiatza[aldatu | aldatu iturburu kodea]
- Maiatzaren 5a - Mixel Aire, Xalbador II.a, baxenafar bertsolaria, hiru aldiz Nafarroako Bertsolari Txapelketaren irabazlea.
- Maiatzaren 5a - Christian de Portzamparc, frantziar arkitekto eta hirigilea.
- Maiatzaren 5a - John Rhys-Davies, galestar jatorriko ingeles aktorea.
- Maiatzaren 6a - Fernando Méndez-Leite, espainiar zinema-zuzendaria.
- Maiatzaren 7a - Rafael de Diego, gipuzkoar futbolaria (h. 1982).
- Maiatzaren 9a - Dorita Ruiz, Euskal Herrian aritutako espainiar maistra eta pedagogoa, adimen-urritasundun ikasleak eskoletan integratzen aitzindaria.
- Maiatzaren 10a - Txaro Arteaga, donostiar kazetaria, Emakunde erakundearen zuzendari ohia.
- Maiatzaren 12a - Chris Patten, britainiar politikaria.
- Maiatzaren 14a - George Lucas, estatubatuar zinema zuzendaria, ekoizlea eta gidoigilea.
- Maiatzaren 15a - Ulrich Beck, alemaniar soziologoa (h. 2015).
- Maiatzaren 16a - Danny Trejo, mexikar jatorriko estatubatuar aktorea.
- Maiatzaren 18a - James Arthur, kanadar matematikaria, analisi harmonikoan aditua.
- Maiatzaren 18a - W. G. Sebald, alemaniar idazlea (h. 2001).
- Maiatzaren 19a - Peter Mayhew, ingeles-estatubatuar aktorea, Star Wars film sagan Chewbacca pertsonaiaren antzezlea (h. 2019).
- Maiatzaren 20a - Ibon Areso, bizkaitar politikari jeltzalea, Bilboko alkate ohia.
- Maiatzaren 20a - Joe Cocker, britainiar rock abeslaria (h. 2014).
- Maiatzaren 21a - Manuel Piña, espainiar moda-diseinatzailea (h. 1994).
- Maiatzaren 21a - Mary Robinson, Irlandako Errepublikako zazpigarren presidentea.
- Maiatzaren 23a - John Newcombe, australiar tenislari ohia.
- Maiatzaren 27a - Alain Souchon, frantziar abeslaria eta antzezlea.
- Maiatzaren 28a - Sondra Locke, estatubatuar aktore, zinema zuzendari eta abeslaria (h. 2018).
- Maiatzaren 28a - Carlos Soltxaga, nafar ekonomialaria eta politikaria.
- Maiatzaren 30a - Katsuyoshi Kuwahara, japoniar futbolari ohia.
- Maiatzaren 31 - Camille Cabral, franko-brasildar politikari eta dermatologoa, Frantzian ordezkari politiko hautatutako lehenengo emakumezko transexuala.
Ekaina[aldatu | aldatu iturburu kodea]
- Ekainaren 4a - Serge Daney, frantziar kazetari eta zinema-kritikaria (h. 1992).
- Ekainaren 4a - Michelle Phillips, estatubatuar musikari, abeslari eta aktorea, The Mamas & the Papas taldeko kidea.
- Ekainaren 4a - Estibalitz Robles Arangiz, Estitxu, euskal abeslaria (h. 1993).
- Ekainaren 5a - Jerardo Elortza, gipuzkoar euskaltzalea, etnografoa, hizkuntzalaria, historialaria eta idazlea.
- Ekainaren 5a - Hartmut Esslinger, alemaniar-estatubatuar diseinatzaile eta asmatzailea.
- Ekainaren 6a - Phillip Sharp, estatubatuar biologoa, 1993ko Medikuntzako Nobel Saria.
- Ekainaren 7a - Miguel Ríos, espainiar musikaria, Espainiako rock-musikaren aitzindarietakoa.
- Ekainaren 8a - María Ostiz, nafar abeslaria.
- Ekainaren 13a - Ban Ki-moon, Nazio Batuen Erakundeko 8. idazkari nagusia.
- Ekainaren 18a - Xabier Añoveros, nafar abokatu, historialari eta idazlea.
- Ekainaren 18a - Ömer Kavur, turkiar zinema zuzendaria (h. 2005).
- Ekainaren 18a - Salvador Sánchez Cerén, El Salvadorko presidentea.
- Ekainaren 22a - Gérard Mourou, frantziar fisikari eta ingeniari elektrikoa, 2018ko Fisikako Nobel Saria.
- Ekainaren 23a - Begoña Sopelana, bizkaitar maistra eta soziologoa, emakume aitzindaria lankidetzan (h. 1999).
- Ekainaren 24a - Jeff Beck, blues zein rock musikako britainiar gitarra-jotzailea.
- Ekainaren 24a - Chris Wood, ingeles musikaria, Traffic taldeko kide sortzailea (h. 1983).
- Ekainaren 25a - Robert Charlebois, quebecar antzezle eta musikagilea.
- Ekainaren 26a - David Barbero, gaztelar jatorriko euskal herritar idazle eta kazetaria.
- Ekainaren 28a - Sohrab Shahid-Saless, irandar zinema-zuzendaria (h. 1998).
- Ekainaren 29a - Gary Busey, estatubatuar zinema eta telebistako aktorea.
Uztaila[aldatu | aldatu iturburu kodea]
- Uztailaren 4a - Mari Abrego, nafar mendigoizalea eta Euskal Herriko himalaismoaren aitzindaria (h. 2018).
- Uztailaren 5a - Enrique Irazoqui, kataluniar aktore, ekonomilari, xake jokalari eta literatura irakaslea (h. 2020).
- Uztailaren 9a - Dorotea Bárcena, galiziar aktorea, antzerkigile eta antzerki zuzendaria (h. 2016).
- Uztailaren 11 - Fernando Egidazu, bizkaitar ekonomialaria, Espainiako Bankuan lan egiten duena.
- Uztailaren 11 - Valdeir Vieira, brasildar futbolari ohia eta entrenatzailea.
- Uztailaren 15a - Jan-Michael Vincent, estatubatuar aktorea (h. 2019).
- Uztailaren 17a - Jean-Claude Brisseau, frantziar zinemagilea (h. 2019).
- Uztailaren 21a - John Atta-Mills, Ghanako presidentea (h. 2012).
- Uztailaren 22a - Jaime Yoshiyama Tanaka, perutar ingeniaria eta politikaria.
- Uztailaren 23a - Maria João Pires, portugaldar piano-jotzailea.
- Uztailaren 24a - Cristina Almeida, espainiar abokatu eta ezkerreko politikaria.
- Uztailaren 27a - Bunji Kimura, japoniar futbolari ohia eta entrenatzailea.
- Uztailaren 28a - Jean-Marie Leblanc, Frantziako Tourreko zuzendari ohia.
- Uztailaren 29a - Eusebio Hernández, nafar apaiz agustindar errekoletoa, Tarazonako apezpikua.
- Uztailaren 31 - Eugenio Aguirre, euskal jatorriko mexikar idazlea.
- Uztailaren 31 - Geraldine Chaplin, britainiar aktorea.
- Uztailaren 31 - Robert C. Merton, estatubatuar ekonomilaria, 1997ko Ekonomiako Nobel Saria.
Abuztua[aldatu | aldatu iturburu kodea]
- Abuztuaren 1a - Carme Solé Vendrell, kataluniar marrazkilari eta ilustratzailea.
- Abuztuaren 2a - Jim Capaldi, ingeles musikari, Traffic taldeko kide sortzailea (h. 2005).
- Abuztuaren 3a - Nino Bravo, espainiar abeslaria (h. 1973).
- Abuztuaren 8a - Joaquín Arozamena, espainiar kazetaria.
- Abuztuaren 9a - Sam Elliott, estatubatuar aktorea.
- Abuztuaren 11 - Ian McDiarmid, eskoziar antzerki, telebista eta zinemako aktorea.
- Abuztuaren 15a - Sylvie Vartan, bulgariar-frantziar abeslari eta antzezlea.
- Abuztuaren 16a - Rafael Camiña, bizkaitar belar hockey jokalari ohia.
- Abuztuaren 19a - Hugo Gatti, El Loco, argentinar futbolaria, Argentinako inoizko atezain onenenetakoa.
- Abuztuaren 20a - Rajiv Gandhi, Indiako lehen ministroa (h. 1991).
- Abuztuaren 21a - Peter Weir, australiar zinema zuzendaria.
- Abuztuaren 25a - Florentino Eskisabel, nafar pilotari ohia.
- Abuztuaren 26a - Libe Enbeita, bizkaitar bertsolaria.
Iraila[aldatu | aldatu iturburu kodea]
- Irailaren 5a - Marta Cárdenas, gipuzkoar margolari eta grabatzailea.
- Irailaren 6a - Donna Haraway, Kaliforniako Unibertsitateko irakasle emeritua Kontzientziaren Historia programan.
- Irailaren 9a - Neil French, britainiar enpresaburua.
- Irailaren 10a - Thomas Allen, britainiar baritonoa.
- Irailaren 12a - Yoshio Kikugawa, japoniar futbolari ohia.
- Irailaren 12a - Leonard Peltier, amerindiar ekintzailea, preso politikoa eta Amerikar Indiar Mugimeduko kidea.
- Irailaren 12a - Barry White, estatubatuar abeslaria (h. 2003).
- Irailaren 13a - Jacqueline Bisset, ingeles aktorea.
- Irailaren 15a - Yoweri Museveni, Ugandako presidentea.
- Irailaren 17a - Reinhold Messner, alemaniar hizkuntzadun italiar alpinista, hamalau zortzimilakoak igo dituen munduko lehen pertsona.
- Irailaren 18a - Tsuyoshi Kunieda, japoniar futbolari ohia.
- Irailaren 20a - José Eulogio Garate, gipuzkoar futbolari ohia.
- Irailaren 23a - Eric Bogle, eskoziar jatorriko australiar folk kantautore eta abeslaria.
- Irailaren 23a - Norbert Walter, alemaniar ekonomialaria (h. 2012).
- Irailaren 24a - Gilles Lipovetsky, frantziar idazle, filosofo eta soziologoa.
- Irailaren 25a - Michael Douglas, estatubatuar zinemako aktorea eta ekoizlea.
- Irailaren 28a - Yoshitada Yamaguchi, japoniar futbolaria.
- Irailaren 28a - Miloš Zeman, Txekiar Errepublikako presidentea.
Urria[aldatu | aldatu iturburu kodea]
- Urriaren 1a - Antti Tuuri, finlandiar idazle, gidoilari eta itzultzailea.
- Urriaren 3a - Pierre Deligne, belgikar matematikaria.
- Urriaren 3a - Denis Haughey, irlandar politikaria, Ipar Irlandako SDLPko arduradun nagusietakoa izandakoa.
- Urriaren 3a - Uwe Ludwig Horn, Siegfried & Roy bikoteko alemaniar-estatubatuar aktore eta ilusionista (h. 2020).
- Urriaren 4a - Rocío Dúrcal, espainiar aktorea eta abeslaria (h. 2006).
- Urriaren 6a - Merzak Allouache, aljeriar zinema-zuzendaria.
- Urriaren 9a - John Entwistle, The Who taldeko baxu-jotzailea (h. 2002).
- Urriaren 9a - Eustakio Mendizabal, gipuzkoar euskaltzalea, poeta eta ETAkidea (h. 1973).
- Urriaren 9a - Manuel Urtizberea, gipuzkoar idazlea.
- Urriaren 10a - Tudor Parfitt, britainiar esploratzailea, historialaria eta idazlea.
- Urriaren 12a - Kuniya Daini, japoniar futbolari ohia.
- Urriaren 13a - Luis Maria Zugazaga, bizkaitar futbolaria ohia.
- Urriaren 14a - Xabier Etxebarrieta, bizkaitar ETAkide nabarmena (h. 1968).
- Urriaren 14a - Serif Gören, turkiar zinema-zuzendaria.
- Urriaren 14a - Udo Kier, alemaniar zinema eta telebistako aktorea.
- Urriaren 15a - Sali Berisha, Albaniako presidente ohia .
- Urriaren 15a - David Trimble, Ipar Irlandako lehen ministro ohia eta 1998ko Bakearen Nobel Saria.
- Urriaren 16a - Elizabeth Loftus, estatubatuar psikologo eta matematikaria, giza oroimenean aditua.
- Urriaren 16a - Patsy Watchorn, irlandar folk abeslaria.
- Urriaren 18a - Xabier Zubizarreta Lasagabaster, gipuzkoar politikari eta idazlea, Arrasateko alkate ohia.
- Urriaren 19a - Begoña Arregi, gipuzkoar irakaslea, kazetaria eta idazlea.
- Urriaren 19a - El Cabrero, espainiar abeslaria.
- Urriaren 26a - Jim McCann, irlandar plazagizon eta folk abeslaria (h. 2015).
- Urriaren 29a - Vita Andersen, daniar idazlea.
- Urriaren 29a - Eukene Lacarra, nafar literatura-kritikari eta mediebalista.
- Urriaren 30a - José-Miguel Ullán, espainiar poeta eta prosalaria (h. 2009).
Azaroa[aldatu | aldatu iturburu kodea]
- Azaroaren 1a - Rafik al-Hariri, Libanoko lehen ministroa (h. 2005).
- Azaroaren 1a - Manuel Pérez Martínez, Camarada Arenas, Espainiako Alderdi Komunista (berrosatua) PCE (r)-ko idazkari nagusia.
- Azaroaren 2a - Patrice Chéreau, frantziar zinemagilea (h. 2013).
- Azaroaren 2a - Keith Emerson, ingeles teklatu jotzaile, abesti egile eta zinema soinu-banda konpositorea, Emerson, Lake & Palmer taldearen sortzaileetakoa (h. 2016).
- Azaroaren 3a - Arantxa Gurmendi, gipuzkoar aktorea.
- Azaroaren 4a - Jokin Gorostidi, euskal politikaria (h. 2006).
- Azaroaren 7a - Luigi Riva, Rombo di Tuono, italiar futbolari ohia.
- Azaroaren 9a - Phil May, ingeles abeslaria, Pretty Things taldeko kide sortzailea (h. 2020).
- Azaroaren 10a - Askar Akaiev, lehendabiziko Kirgizistango presidentea.
- Azaroaren 10a - Larry Trask, euskal hizkuntzalari estatubatuarra (h. 2004).
- Azaroaren 11 - Eugenio Arellano, nafar apaiz katolikoa.
- Azaroaren 13a - José María Montesinos, gipuzkoar matematikaria.
- Azaroaren 17a - Gene Clark, estatubatuar abeslari eta egile abeslaria, The Byrds taldeko kide sortzailea (h. 1991).
- Azaroaren 17a - Danny DeVito, estatubatuar aktore, umorista, zinema zuzendari eta ekoizlea.
- Azaroaren 17a - Rem Koolhaas, herbehereetar arkitekto, hirigile, kazetari eta gidoilaria.
- Azaroaren 21a - Harold Ramis, estatubatuar aktorea, zinema zuzendaria eta gidoigilea (h. 2014).
- Azaroaren 22a - Carlos Ferrater, kataluniar arkitektoa.
- Azaroaren 22a - Takeshi Ono, japoniar futbolaria.
- Azaroaren 24a - Candy Darling, estatubatuar emakumezko aktore transgeneroa (h. 1974).
- Azaroaren 25a - Ben Stein, estatubatuar gidoigile eta idazlea.
- Azaroaren 26a - Fontanarrosa, El Negro, argentinar komikigilea (h. 2007).
- Azaroaren 29a - Javier Hormaza, bizkaitar futbolari ohia.
Abendua[aldatu | aldatu iturburu kodea]
- Abenduaren 1a - Tahar Ben Jelloun, frantsesez idazten duen marokoar idazle eta poeta.
- Abenduaren 1a - Daniel Pennac, marokoar jatorriko frantziar idazlea.
- Abenduaren 3a - Salvador Moncada, hondurastar sendagilea.
- Abenduaren 4a - Dennis Wilson, estatubatuar musikari eta abeslaria, The Beach Boys taldeko kide sortzailea (h. 1983).
- Abenduaren 9a - Giacomo dalla Torre del Tempio di Sanguinetto, Maltako Ordenako Printze eta Maisu Nagusia (h. 2020).
- Abenduaren 14a - Nicolae Zamfir, errumianiar futbolari ohia eta entrenatzailea.
- Abenduaren 16a - Alan Yates, ingeles hizkuntzalari katalanzalea.
- Abenduaren 19a - William Christie, estatubatuar orkestra zuzendaria eta klabezin-jotzailea.
- Abenduaren 19a - Sata Isobe, japoniar boleibol jolakaria (h. 2016).
- Abenduaren 19a - Richard Leakey, kenyar antropologoa.
- Abenduaren 19a - Alvin Lee, ingeles abeslari, egile abeslari eta gitarra-jotzailea, Ten Years After blues rock taldeko kidea (h. 2013).
- Abenduaren 19a - Zal Yanovsky, kanadar folk-rock musikaria, The Lovin' Spoonful taldeko kidea (h. 2002).
- Abenduaren 20a - Rinatu Coti, korsikar idazlea.
- Abenduaren 20a - Carmelo Ortiz de Elgea, gipuzkoar margolaria.
- Abenduaren 21a - Teresa Aranguren, arabar kazetaria.
- Abenduaren 22a - Norberto Torres, bizkaitar traineru-patroia, Kaikurekin 4 Kontxako Bandera eta Espainiako 3 Txapelketa irabazitakoa.
- Abenduaren 23a - Jesús Bueno, nafar ekonomialari eta politikaria (h. 2006).
- Abenduaren 25a - Sam Strahan, zeelandaberritar errugbilaria (h. 2019).
- Abenduaren 25a - Henry Vestine, estatubatuar gitarra-jotzailea, Canned Heat taldeko kidea (h. 1997).
- Abenduaren 26a - Txutxi Aranguren, euskal herritar futbolari eta entrenatzailea (h. 2011).
- Abenduaren 28a - Sandra Faber, estatubatuar astrofifikaria, galaxien eboluzioan aditua.
- Abenduaren 28a - Kary Mullis, estatubatuar biologoa, 1983ko Kimikako Nobel Saria (h. 2019).
Egun ezezaguna edo zehaztugabea[aldatu | aldatu iturburu kodea]
- Empar Pineda, Euskal Herrian jaio, Katalunian hazi eta Madrilen bizi den militante feminista eta lesbiana.
- Iñaki Garmendia, Laja, gipuzkoar trikitilaria (h. 2019).
- Iñaki Olaizola Eizagirre, gipuzkoar ingeniari eta antropologoa.
- Jose Antonio Azpiazu, gipuzkoar historialaria, antropologoa eta idazlea.
- Jose Maria Eskubi, nafar ETAkide buruzagia (h. 2016).
- Josean Díez de Quevedo, gipuzkoar artista.
- Josette Dacosta, euskal herritar margolaria.
- Juan Bautista Oreja, Oreja III.a, nafar esku pilotaria (h. 1985).
- Juan Maria Orbe, euskal enpresaburua eta EHNE sindikatuko sortzaileetako bat (h. 2012).
- Lola Sarratea, nafar artista eta idazlea.
- Luis Iturri, bizkaitar aktore eta antzerki-zuzendaria (h. 1998).
- Luis Mari Bengoa, bizkaitar kazetari, politikari eta herri kirolen sustatzailea.
- Mari Carmen Ruiz, bizkaitar aktore ohia.
- Maria Jose Azurmendi, gipuzkoar soziolinguista.
- Marian Arregi, gipuzkoar musikaria eta dantzaria, euskal dantza eta musika tradizionala berreskuratzen lan handia egin zuena (h. 2018).
- Miguel Madariaga, Euskadiko Txirrindularitza Iraskundearen sortzaile eta presidentea.
- Patxi Noblia, lapurtar enpresaburua eta euskal kulturaren sustatzailea.
- Xabier Etxeberria Mauleon, nafar filosofo eta katedraduna.
- Celia Amoros, espainiar idazlea.
- Elías Torres Tur, balear arkitektoa.
- Jean Clareboudt, frantziar eskultore eta diseinatzailea (h. 1997).
- Josep Maria Pou, kataluniar aktore eta antzerki zuzendaria.
- Luis María de Iturri y Sojo, espainiar antzezle eta antzerki-zuzendaria (h. 1998).
- Roger Lewin, ingeles biokimikaria eta zientzia gaietako idazlea.
- Víctor Gómez Pin, kataluniar filosofoa.
- Javier Reverte, espainiar bidaiari, idazle eta kazetaria (h. 2020).
Heriotzak[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Urtarrila-otsaila[aldatu | aldatu iturburu kodea]
- Urtarrilaren 1a - Edwin Lutyens, ingeles arkitektoa (j. 1869).
- Urtarrilaren 2a - Emilio Altzugarai, nafar militarra, Espainiako Armadako koronela (j. 1880).
- Urtarrilaren 3a - Jurgis Baltrušaitis, lituanierazko eta errusierazko olerkaria (j. 1873).
- Urtarrilaren 7a - Louise Henry Hoover, Ameriketako Estatu Batuetako Lehen Dama (j. 1874).
- Urtarrilaren 11 - Galeazzo Ciano, italiar buruzagi faxista (j. 1903).
- Urtarrilaren 15a - Zinaida Portnova, sobietar partisanoa, ehun nazi baino gehiago pozoitu zituelako ezaguna (j. 1926).
- Urtarrilaren 23a - Edvard Munch, norvegiar margolari eta grabatzailea (j. 1863).
- Urtarrilaren 24a - Bernardo Gabiola Lazpita, bizkaitar organo-irakasle eta musikagilea (j. 1880).
- Urtarrilaren 31 - Jean Giraudoux, frantziar idazlea (j. 1882).
- Otsailaren 1a - Piet Mondrian, herbehereetar margolaria (j. 1872).
- Otsailaren 7a - Robert Ezra Park, estatubatuar hiri-soziologoa (j. 1864).
- Otsailaren 16a - Dhundiraj Govind Phalke, indiar zinemagilea (j. 1870).
- Otsailaren 23a - Leo Baekeland, belgikar kimikaria (j. 1863).
- Otsailaren 29a - Pehr Evind Svinhufvud, Finlandiako presidentea (j. 1861).
Martxoa-apirila[aldatu | aldatu iturburu kodea]
- Martxoaren 5a - Max Jacob, frantziar margolari eta idazlea (j. 1876).
- Martxoaren 9a - Ignazio Agirregoikoa Benito, Benito Agirre, Bigarren Mundu Gerran Sobietar Batasuna defendatzen hil zen hegazkinlari euskalduna (j. 1923).
- Martxoaren 9a - Victor Ardisson, Vampire du Muy, frantziar nekrofilo ospetsua (j. 1872).
- Martxoaren 19a - Édouard de Castelnau, frantziar politikari eta militarra (j. 1851).
- Martxoaren 29a - Grace Chisholm Young, ingeles matematikaria (j. 1868).
- Martxoaren 30a - Isidoro Gaztañaga, Ibarrako mailua, euskal boxeolaria (j. 1905).
- Apirilaren 8a - Alberto Arrue, euskal margolaria (j. 1878).
- Apirilaren 13a - Paul Hazard, frantziar letragizon, historialari eta saiakera idazlea (j. 1878).
- Apirilaren 14a - Mary Adela Blagg, britainiar astronomoa, Ilargiko izendegiaren egilea (j. 1858).
- Apirilaren 19a - Abelino Barriola, euskal idazle eta antzerkigilea (j. 1885).
- Apirilaren 30a - Paul Poiret, frantziar moda diseinatzailea (j. 1879).
Maiatza-ekaina[aldatu | aldatu iturburu kodea]
- Maiatzaren 3a - Margaret Eliza Maltby, estatubatuar fisikari eta hezitzailea (j. 1860).
- Maiatzaren 5a - Bertha Benz, automobilgintzako alemaniar industriaren aitzindaria eta automobilen balazta-pastillen asmatzailea (j. 1849).
- Maiatzaren 8a - Ethel Smyth, ingeles konpositorea eta emakumeen sufragismoaren buruetako bat (j. 1858).
- Maiatzaren 19a - Ignacio Telleria, gipuzkoar konpositore eta itzultzailea, musikari entzutetsua Kuban (j. 1880).
- Maiatzaren 21a - Enrike Orueta, bizkaitar abertzalea (j. 1887).
- Ekainaren 6a - Paul Cornu, frantziar ingeniari eta asmatzailea, errotorea erabiliz eginiko lehen hegaldi librearen autorea (j. 1881).
- Ekainaren 6a - Ker-Xavier Roussel, frantziar margolaria (j. 1867).
- Ekainaren 7a - Enrique Díez Canedo, espainiar idazle eta itzultzailea (j. 1879).
- Ekainaren 10a - Frank Ryan, irlandar ezkertiar ekintzaile errepublikarra (j. 1902).
- Ekainaren 18a - Violeta Jakova, bulgariar partisano eta militante komunista (j. 1923).
- Ekainaren 27a - Vera Mentxik, errusiar-txekiar-brinainiar xake jokalaria, emakumezkoen lehenengo munduko xake txapelduna (j. 1906).
Uztaila-abuztua[aldatu | aldatu iturburu kodea]
- Uztailaren 1a - Tatiana Savitxeva, Bigarren Mundu Gerran Leningradeko setioan egunerokoa idatzi zuen sobietar nerabea (j. 1930).
- Uztailaren 6a - Chuichi Nagumo, japoniar almirantea (j. 1887).
- Uztailaren 14a - Enrique Eguren, arabar zientzialaria (j. 1888).
- Uztailaren 17a - William James Sidis, estatubatuar haur prodijioa, matematika eta hizkuntzalaritzarako dohai bikainak zituena (j. 1898).
- Uztailaren 21a - Claus von Stauffenberg, alemaniar militarra, Hitler hiltzeko konplot bateko buruzagietako bat (j. 1907).
- Uztailaren 26a - Reza Shah Pahlavi, Irango shah edo enperadorea (j. 1878).
- Uztailaren 31 - Antoine de Saint-Exupery, idazle eta hegazkinlari frantziarra (j. 1900).
- Abuztuaren 1a - Jean Prévost, frantziar idazle, kazetari eta Frantziako Erresistentziaren kidea (j. 1901).
- Abuztuaren 1a - Manuel Quezón, filipinetako burujabetasunaren aldeko mugimenduaren buruzagia (j. 1878).
- Abuztuaren 8a - Juliusz Kaden-Bandrowski, poloniar idazle eta kazetaria (j. 1885).
- Abuztuaren 10a - Daniel Argote, lapurtar irakaslea (j. 1910).
- Abuztuaren 18a - Jacques Roumain, haitiar saiakeragilea, poeta eta kontakizun-idazlea (j. 1907).
- Abuztuaren 18a - Ernst Thälmann, alemaniar politikaria (j. 1886).
- Abuztuaren 23a - Abdulmezid II.a, azken osmanliar kalifa eta de iurezko azken otomandar sultana (j. 1868).
- Abuztuaren 25a - Bittor Iturria, lapurtar esku huskako pilotaria eta gudaria, Bigarren Mundu Gerran famatua (j. 1914).
Iraila-urria[aldatu | aldatu iturburu kodea]
- Irailaren 1a - Liviu Rebreanu, errumaniar eleberrigilea (j. 1885).
- Irailaren 27a - Aristide Maillol, frantziar margolari eta eskultorea (j. 1861).
- Irailaren 30a - John Trunley, britainiar music Halleko artista, bere obesitateagatik famatua (j. 1898).
- Urriaren 9a - Friedl Dicker-Brandeis, Auschwitzen eraildako judu emakume artista eta hezitzailea (j. 1898).
- Urriaren 14a - Rufino Laiseka, PSEko buruzagi eta Bilboko alkatea (j. 1872).
- Urriaren 14a - Erwin Rommel, Bigarren Mundu Gerran Alemaniako zelai-jenerala (j. 1891).
- Urriaren 21a - Hilma af Klint, suediar artista eta arte abstraktuaren aitzindarietako bat (j. 1862).
- Urriaren 23a - Charles Glover Barkla, britainiar fisikaria, 1917ko Fisikako Nobel Saria (j. 1877).
- Urriaren 24a - Louis Renault, frantziar automobilgintzako enpresaburua eta Renault etxearen sortzailea (j. 1877).
Azaroa-abendua[aldatu | aldatu iturburu kodea]
- Azaroaren 1a - Joseph Abeberri, lapurtar politikaria, Mauthausen kontzentrazio-esparruan (j. 1895).
- Azaroaren 5a - Alexis Carrel, frantziar kirurgialari eta fisiologoa, 1912ko Medikuntzako Nobel Saria (j. 1873).
- Azaroaren 10a - Wang Jingwei, Txinako Errepublikako presidentea (j. 1883).
- Azaroaren 15a - Petiso Orejudo, argentinar serieko hiltzailea (j. 1896).
- Azaroaren 22a - Arthur Stanley Eddington, ingeles astronomo eta fisikaria (j. 1882).
- Azaroaren 30a - Eoin O'Duffy, irlandar errepublikar, militar eta polizia burua (j. 1890).
- Abenduaren 2a - Filippo Tommaso Marinetti, Egipton jaiotako italiar idazlea (j. 1876).
- Abenduaren 13a - Wassily Kandinsky, jatorri errusiarreko margolari frantziarra (j. 1866).
- Abenduaren 15a - Glenn Miller, estatubatuar musikagile, tronboi-jotzaile eta orkestra-zuzendaria (j. 1904).
- Abenduaren 17a - Viktor Bernedo Zubiaurre, gipuzkoar enpresari eta politikari sozialista (j. 1876).
- Abenduaren 23a - Charles Dana Gibson, estatubatuar marrazkilaria (j. 1867).
- Abenduaren 25a - George Steer, britainiar kazetari eta gerra-korrespontsala (j. 1909).
- Abenduaren 27a - Amy Beach, estatubatuar musikagile eta piano-jolea (j. 1867).
- Abenduaren 28a - Joseph Garat, Baionako alkatea (j. 1872).
- Abenduaren 28a - Klavdia Nikolaieva, errusiar boltxebikea (j. 1893).
- Abenduaren 30a - Romain Rolland, idazle frantziarra, Literaturako Nobel Sariduna (j. 1866).
Egun ezezaguna edo zehaztugabea[aldatu | aldatu iturburu kodea]
- Martxoa - Tokutaro Ukon, japoniar futbolaria (j. 1913).
- Abendua - Rodrigo Soriano, gipuzkoar abokatu, kazetari eta politikaria (j. 1868).
- Enrique Ginea, arabar argazkilaria (j. 1874).
- François Bibal, lapurtar margolaria (j. 1877).
- Jose Maria Berra, Tellaetxipi, gipuzkoar bertsolaria (j. 1875).
- Luis Zaloña, gipuzkoar frantziskotarra eta idazlea .
Nobel saridunak:[aldatu | aldatu iturburu kodea]
- Fisika: Isidor Isaac Rabi
- Kimika: Otto Hahn
- Literatura: Johannes Vilhelm Jensen
- Medikuntza: Joseph Erlanger, Herbert Spencer Gasser
- Bakea: Gurutze Gorriaren Nazioarteko Batzordea.
Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Denbora unitateak | ||
---|---|---|
attosegundo • femtosegundo • pikosegundo • nanosegundo • mikrosegundo • milisegundo • segundo
|